1995 yılında Saraybosna’da Anadolu Ajansı (A.A) temsilcisi olarak görev yaptığım sırada haber kaynaklarına ulaşmanın yanı sıra günlük hayatı sürdürebilmek için gerekli gıda, benzin gibi temel ihtiyaçları karşılamak büyük sorun oluyordu. BM’nin günlük basın toplantılarına katılmak için her gün A.A’nın ofisinin bulunduğu kentin eski kesimindeki Başçarşı’dan PTT binasına gitmem gerekiyordu. Bu da haftada en az iki kere karaborsadan benzin almamı gerektiriyordu. Bir sabah gene benzin almak için Başçarşı’nın arka tarafında bulunan sokağa girdim. Karaborsa benzin satan birkaç kişi olası bir havan saldırısına karşı apartman girişlerinde mevzilenmiş müşteri bekliyordu. Gerekli pazarlıklar yapıldıktan sonra hatırlayabildiğim kadarıyla litresi 15 Alman Markı’ndan benzini aldım. Tam arabanın deposuna hortumla benzini koyarken, patlama sesiyle irkildik. Hemen olduğumuz yere, arabanın yanına yüzükoyun yattık. Yoldan geçmekte olan yaşlı bir kadın aceleyle, korku içinde ilk gördüğü apartmandan içeri girdi. Bir süre sonra doğrulduğumuzda patlayan havan mermisinin dumanını yaklaşık 40 metre uzağımızda gördük. Aceleyle arabaya binerek hızla olay yerinden uzaklaştım.
Burada hatırda tutulması gereken, ilk havan atışının genellikle hedefi belirlemeye yönelik olmasıdır. Bu bakımdan büyük bir olasılıkla aynı bölgeye ikinci bir atış daha yapılacaktır. Bu nedenle olay yerinden olabildiğince hızla uzaklaşılması gerekmektedir.
• Savaş muhabirliği yapan kişinin, çatışan taraflardan birinin davasını benimsemesi de çok görülen bir durumdur.
Böyle bir gelişme, gazetecinin doğru haber iletme yeteneğini köreltebileceği gibi, gazeteciyi taraflardan biri konumuna düşüreceği ve ek bir yaşamsal risk doğuracağı için de tehlikelidir.
Böylesi bir durum, özellikle bölgede uzun süre kalan gazetecilerin içinde bulundukları olağanüstü koşulların sonucunda psikolojik bir gereksinimden kaynaklanmaktadır. Gazeteci belirli ruhsal savunma mekanizmalarını sağlamlaştırmak için bir süre sonra inançla işi kotarma yoluna gitmektedir.
Bunun önlenebilmesi için, basın kuruluşlarının, görevlendirdiği muhabirlere, kısa aralıklarla tatil olanağı sağlaması ya da onları başka bölgelerde görevlendirerek çatışma ortamından uzaklaştırması gerekmektedir.
• Savaş bölgelerinde çalışırken özellikle kalabalık içinde açık olarak yazılı not almaktan ya da teyp kullanmaktan kaçınılmasında yarar vardır.
Bölgede sinirlerin gergin, kişilerin tahammülsüz ve herkesin herkesten şüphe eder durumda olduğu hatırda tutularak, ortamın gerginleşmesine katkıda bulunacak hareketlerden kaçınılmalıdır.
Edinilen bilgileri, en azından habere dönüştürene kadar hafızada tutmaya çalışmak en iyi yoldur.
Ayrıca, bu tür bölgelerin özelliği dikkate alınarak, fotoğraf çekmeden ya da görüşmeden önce ilgili birimlerden izin alınmasında yarar vardır.
• Askeri teçhizata özel bir ilgi göstermek, çatışan taraflarda, gazetecinin karşı tarafa çalıştığı gibi bir kuşku uyandırabilir.
Bu açıdan özellikle, askeri bölge ya da kampların haritalarını kesinlikle not almayın. Güvenliğiniz için çok gerekli olduğunu düşündüğünüz bir bilgiyi yetkililerden açıkça istemeyi tercih edin.
• Ayrıntıları kafanızda tutun. Görüştüğünüz askeri yetkililerde kuşku uyandıracak lo-jistik, ikmal, cephanelik gibi konularda soru sormaktan kaçının.
• Çatışma bölgelerinde kontrolü elinde tutan merkezi otoriteden uzaklaşılmasıyla, gücün daha çok dağınık ve örgütsüz grupların eline geçmesi nedeniyle, çalışma koşullarının ağırlaşmasının yanı sıra yaşamsal risk de artar.
Bu tür bölgelere hareket etmeden önce gideceğiniz yerlerin ayrıntılarını yerel otoriteye, uluslararası ve bağlı bulunduğunuz kuruluşlara bildirmekte yarar vardır.
Bu bilgilendirme herhangi bir kriz anında söz konusu kuruluşların sizi takip etmesi ve bulmasında büyük yararlar sağlayacaktır.
Sorumsuzca ya da bilgisizce yapılan bir girişimin sadece sizi değil, yanınızda bulunan ya da daha sonra aynı bölgede görev yapacak diğer gazetecilerin yaşamını da tehlikeye atacağı unutulmaması gereken önemli bir husustur.

KRİZ ANINDA

• Yaralanma, esir düşme ya da mahsur kalma gibi durumlarda elinizden geldiğince paniğe kapılmamaya çalışın. Unutmayın ki paniğe kapılmanın sorununuzun çözümüne katkısı yoktur.
Yaralanma durumunda genellikle yardım beklemekten başka bir çare yoktur. Eğer çatışma bölgesindeysenîz ve durumunuz müsait ise beyaz bayrağı göstermeye çalışın. Ayrıca yerel dille gazeteci kimliğinizi ve yardım isteğinizi duyurmaya çalışın.
Esir düşme sırasında en tehlikeli anlar ilk dakikalardır. Bu durumda yapılacak tek şey sakin olmak ve gazeteci olduğunuzu anlatmaya çalışmaktır.
Kesinlikle yalan söylemeyin ve bütün soruları açık olarak yanıtlayın.
Söylenecek her doğru olmayan bilgi sizi esir alanlar tarafından araştırılacak ve büyük bir olasılıkla doğrusu bulunacaktır. Bu gelişme ise sizin durumunuzu daha güç hale sokacaktır. Yapılması gereken, kontrolü altında bulunduğunuz tarafa gazeteci olduğunuzu ısrarla vurgulamak ve uluslararası anlaşmalardan doğan haklarınızı anlatmaktır.
Bu arada, en kısa zamanda durumunuzun dış dünya tarafından bilinmesinde yarar vardır. Bunun için de, genellikle pek işe yaramasa da en azından çalıştığınız kurumla temas kurma olanağının verilmesini talep edin.
Ayrıca bu gibi durumlarda uluslararası bir örgütle daha önceden kurulmuş bir ilişkinin yararlan da göz ardı edilemez.
Bu açıdan özellikle yüksek riskli bölgelerde çalışan muhabirlerin, uluslararası gazeteci örgütleriyle ilişki kurmalarında, sendika ve derneklere üye olmalarında yarar vardır. Bu tür örgütlerin dünya genelinde çok gelişmiş iletişim ağları bulunmasının yanı sıra kriz durumlarına ilişkin de yerel kuruluşlardan çok daha fazla bilgi ve deneyimleri vardır.
Kriz durumunda uluslararası kuruluşların yanı sıra yerel gazeteci örgütlerinin de nasıl davranacakları konusunda bilgileri olmalı ve uluslararası örgütlerle dayanışma içine girmeleri gerekmektedir. Sendikalar da üyelerinin sorun ve tehlikelere karşı uyanıklığını artırmak için eğitim vermelidirler.
Bu aşamada uluslararası çalışma şeklinin aktarılmasında yarar görüyorum:
“Uluslararası bir basın kuruluşu olan Uluslararası Gazeteciler Federasyonu (FIJ), bağlı kuruluşların bilgi ve deneyimlerini paylaşır ve çok geniş bir uluslararası örgüt ağıyla birlikte çalışır.
FIJ, bağlı kuruluşlardan, bulundukları bölgelerde çalışmaları koordine edecek bir yetkili tayin etmelerini ister. Bu kişi acil durumlarda uygulanmak için gerekli gelişmeler üzerinde dışişleri bakanlığı ve kriz anında sorumlu olacak işverenle birlikte önceden düzenlemeler yapar.
Güç koşullarda gazetecileri desteklemek için sorunu abartmadan ve küçümsemeden kesin bilgiler elde etmek esastır. Krizin ilk saatleri heyecanlıdır ve insanların farklı dilleri konuşmalarından dolayı yanlış anlaşılma riski vardır.
Diğer uluslararası örgütlerle birlikte FIJ, her durumda bilgi ve haber toplamak için standart bir terminoloji ve sistem geliştirmiştir.
İlk adım, bilgileri bir araya getirmektir. Sıkıntı içindeki bir üyeye pratik yardıma başlama kararı, sendika yönetimi ya da onun temsilcisi tarafından alınır.
Gazetecilerin içinde bulunduğu olayların hassas olduğunu deneyimler göstermiştir. Örgütler, yönetimler ve medyanın açıklamaları konusunda çok ilgilidirler. Medyayı diğer tarafa baskı uygulamada da kullanabiliriz ancak medyanın kontrolsüz kullanımında risk vardır.
FIJ hareket planı 6 aşamadan oluşur:
1) Gayri resmi ilişkiler ve ilgili tarafa baskı
2) Uluslararası resmi olmayan ilişki ve baskı
3) Gayri resmi protesto
4) Resmi protesto
5) Gerçekleri öğrenme misyonu oluşturulması
6} Diplomatik girişim başlatılması FIJ, üye kuruluşlarına yardımcı olabilecek diğer örgüt ve kuruluşların adreslerini temin etmek ve gönderilebilecek mektup örneklerini sağlama konusunda da yardımcı olur. Gelişmeler düzenli olarak gözden geçirilir. Sadece, bir gazetecinin serbest bırakılması veya kapatılan haber kuruluşunun yeniden açılması durumunda dosya kapatılır”. (FIJ, Güvenlik Elkitabı),

Kaynak: Ali Koçak

Ne yazık ki ülkemiz de insanlar fikirlerini istedikleri gibi söyleyemiyor. Türkiye Cumhuriyeti’nde neredeyse her konumda azınlık haline getirilmeye çalışılan bir TÜRK toplumu bulunması, her türlü baskıyı hisseden bir milletin var olması insanları bu düşünceden yoksun kılabiliyor.

Kimi zaman baskı ile kimi zaman sosyal anlamda fikirlerini söyleyen insanların sindirildiği bir dönemde yaşıyoruz. Adına demokrasi dediğimiz, ifade özgürlüğü dediğimiz bu dönemde fikirlerimizi açık açık söylemek oldukça güç bir hale geldi.

Toplum olarak olaya bakıldığında TÜRK denilince akla ırkçı, Kürt denilince ise demokrasi gelmesi bugün ki başımızda bulunanların bize sundukları bir alternatif oldu.

Herşeyden önce kültürümüzden uzaklaştırılma çabası, iç ve dış mihrakların üzerimize oynadığı oyunlar ilerisi için fevkalade büyük zararlar doğurabilecektir.

Anayasamızda bulunan temel maddelerin bugün değiştirilmesi konuşulurken bizlerin de TÜRK gençleri olarak tedirgin olmamız elbette ki gerekliliktir. Türkiye’de ifade özgürlüğü yalnızca TÜRK’lere yoktur.  Türk toplumu haricinde herkes sesini istediği gibi söyleyebilmekte ve fikirlerini rahatlıkla yürütebilmektedir. Bugün bir Nihal Atsız’ın son Başbuğ Mustafa Kemal Atatürk’ün fikirlerini gerçek anlamda benimsemek ve uygulamak ırkçılık olarak nitelendiriliyor.

Umuyoruz ki, bu düşüncelerden derhal vaz geçilir. Gerek toplum gerekse de memleketimiz için zarar olacak bu düşünceler Türk toplumunun yapısını bozmak üzere üretilmiştir.

Bu tema değişikliği sonrasında ise ortaya güzel bir görüntü çıktı.

Shoottershot teması gerçekten bu konuda aradığım tarzda güzel bir tema. Ücretsiz olması da ayrı bir güzel.

A/D Converter
Analog/Dijital Konvertör yani CCD üzerinde analog bir görüntüyü dijitale çeviren bir aleti ifade eder ki buna göre bilgisayar dijitale dönüşmüş olan bu sinyalleri algılayıp tanımlayabilir. Dijital kameralarda kullanılan bu alet ile kameranın kadrajına gelen ışık bilgisi renk ve görüntü olarak dijitale çevrilmiş olur.

AA – AAA Piller
AA piller, bizim halk dilinde kalem pil dediğimiz pil ebadını ifade eder. Örneğin 4 AA NiMH pil demek, 4 adet kalem pil büyüklüğünde NiMH teknolojili pil anlamına gelmektedir. AAA piller ise daha çok televizyon uzaktan kumandalarında kullanılan ve kalem pillerden daha ince ve küçük olan pilleri ifade eder.

AC adapter
Kameraların elektrik bağlantı yuvaları vardır ki buraya bağlanacak bir elektrik adaptörünü ifade eder. Bunun ile kamerayı pilsiz yani elektrik ile çalıştırmak mümkündür. Özellikle iç çekimlerde işe yarayan elektrik adaptörleri kamera paketlerinden genelde çıkmayabilir, zira opsiyonel ürünlerdendir.

Add-On Lens
Ara adaptörler ile ya da adaptörsüz objektiflere bağlanabilen ilave geniş açı, tele ya da balık gözü gibi objektifler demektir. Bazı objektiflerde ilave objektifler için yiv dişli bulunurken bazılarında bağlantı bir ara adaptör ile gerçekleşir.

AE
“Auto Exposure” olan açılım, otomatik pozlama anlamına gelir. Mevcut ışık şartlarında makinenin en uygun pozlamayı otomatik olarak yapması anlamına gelen bir sistemdir. Kameralarda basit bir AE sistemi de olabilir ya da biraz gelişmiş ve manuel olarak size ayar imkanı sunan türleri de olabilir. Otomatik pozlama sisteminin genelde üç tipi vardır: 1. Programmed, 2. Aperture Priority ve 3. Shutter Priority.

AE Lock
Otomatik poz kilidi anlamına gelen bu ifade, çekimi yapmayı düşündüğünüz alan veya objeyi kadrajladıktan sonra deklanşöre yarım basarak makinenin o alana veya objeye pozlama anlamında kilitlenmesi ve çekime hazır hale gelmesi anlamına gelir.

AF
Auto Focus olan açılımı, otomatik fokus yani odaklama demektir. Kadrajladığınız obje veya alana kamera objektifinin otomatik olarak odaklama yapma sistemi de denebilir.

Analog
En genel ifade ile görüntü ve ses anlamında dijital olmayan görüntü ve ses sistemlerine denir.

Aperture
Diyafram. Fotoğraf makinesi objektifinin önünde yer alan sensöre (algılayıcı) ya da filme ne kadar ışık düşeceğini kontrol eden yapraklardan oluşmuş düzenektir. Çok ucuz fotoğraf makineleri dışında hemen tüm makinelerde diyafram aralığının büyüklüğü değişkendir. Yani objektiften girecek ışığın derecesini kullanıcı belirleme şansına sahiptir ve bu “f” rakamlarıyla ayarlanır.

Aperture Priority
Fotoğraf makinelerinde A ile gösterilen bu çekim modu diyafram öncelikli çekimi ifade eder. Bu Diyafram öncelikli çekim modunda kullanıcı diyafram aralığını seçince fotoğraf makinesi çekim hızını otomatik olarak ayarlayarak pozlamanın oluşması sağlar. Bu modda diyafram açıklığı istenildiği gibi değiştirilir ve fotoğraf makinesi de deklanşör hızını otomatik olarak seçilen değere göre ayarlar.

Artifact(ing)
CCD, JPEG gibi sıkıştırma yaparak oluşan resim formatı ya da bazen objektiften ötürü resim üzerinde oluşan renk veya şekil bozulmalarını ifade eder.

Asa
Fotoğraf makinesi filminin ışığa olan duyarlılığını gösteren standart bir ölçü birimidir. Rakam ne kadar yüksekse filmin duyarlılığı artar, rakam düşükse duyarlılık azalır.

Aspect Ratio
Görüntü oranı anlamına gelen bu ifade görüntünün 3:2, 4:3, 16:9 gibi bir orantı ile çerçevelenmesi anlamına gelir. Bir çok kamera 4:3 oranlı görüntü oluştururken bazıları 3:2 oranlı çekimler yapabilir. 16:9 daha çok video çekimlerinde gerçekleşen bir orandır.

Aspherical Lens
Kenarları düzeltilmiş bir objektif şeklini ifade eder ki bu sayede daha mükemmel görüntü elde edilebilmektedir. Asferik cam objektif şeklinde de ifade edilir.

Autofocus
“Otomatik netleme” olarak adlandırabiliriz. Sensöre gelen ışığın aşamalarını otomatik olarak ölçerek odaklamayı ya da netlemeyi gerçekleştiren sisteme verilen ad. Diğerlerine göre daha üstün olan bu sistem, durum içinde en kusursuz netlemeyi sağlar ve fakat bu sensörün ışığa olan duyarlılığına bağlıdır. Diğer bir sistem olan infrared (kızılötesi) otomatik netleme (“aktif otomatik netleme” olarak da bilinir) ise odaklanacak nesnenin uzaklığını ölçmek için bu noktaya kızılötesi bir ışın gönderir ve netlemeyi gerçekleştirir. Aktif otomatik netleme sistemleri limitli bir mesafeyi netleyebilirler.

Automatic Exposure
Otomatik pozlama anlamına gelir. Mevcut ışık şartlarında makinenin en uygun pozlamayı otomatik olarak yapması anlamına gelen bir sistemdir.

AWB
“Outomatic White Balance” olan açılımı, kameraların çekim yaparken pozlama esnasında beyaz ayarını otomatik olarak yaptığı sistemi ifade eder.

B&W
“Black and White” olan açılımı siyah beyaz çekimi ifade eder.

Back Lit
Arka ışık ya da ters ışık anlamına gelir ki eğer siz çekimi yapacağınız obje ya da alana böylesine bir ışık geliyor ise doğru ayarlamaları yapmadıkça pozlama hatalı olacak ve resim genelde karanlık çıkacaktır.

Balık Göz
İnsan gözünün normalde 53 derece bir görüş açısı vardır. Dijital fotoğraf makinesi ve video kameralar gibi cihazların objektiflerinde bu değerin üstüne de çıkılabilir altına da inilebilir. Balık Gözü olarak adlandırılan objektif türünde görüş açısı değerleri 100 derece ile 180 arasında değişebilir. Balık Göz objektiflerde geniş abir görüş açısı neticesinde görüntülerde eğri hatlarla bükülme ve yuvarlaklık hakim olur.

Bit (Binary Digit)
Hafızanın en küçük birimi. Dijital kavram olarak “0” ve “1”i ifade eden “binary” ve “digit” kelimelerinin kısaltmasıdır.

Bit Depth
Bu ifade her bir pikselin temel üç renk olan Kırmızı-Yeşil-Mavi nin ya da gri tonlamanın renk derinliğine işaret eder. Her bir temel renk için en az 8 bit vererek renk bilgisi oluşturan bir piksel, 3 (kırmızı, yeşil, mavi)x8=24 bit’lik bir renk derinliğini ifade eder. 24 bit renk ise renk çözünürlüğünün 16.7 milyon renk derinliği ile oluşumu anlamına gelir.

Bitmap
Bir görüntü bilgisinin bit ile tek tek kayıt edilme metodudur. Bit ile kaydı yapılan bir çok resim formatı vardır. “bmp”, “pict”, “tiff”, “pcx”, “gif” gibi….

Blur
Fotoğraf çekimi sırasında makinenin çeşitli etkenlerle titremesi ve hareket etmesinden kaynaklanan bulanıklık etkisini anlatan bir ifadedir.

Bmp
BMP Dos ya da Windows uyumlu bilgisayarlardaki standart resim formatıdır. BMP formatı RGB, listelenmiş renkler, grilik skalası ve Bitmap renklerini destekler.

Bracketing
Fotoğraf makinelerinin çoğunda var olan bir pozlama ayarıdır. Fotoğraf makinesi bu ayara getirildiğinde kamera otomatik olarak 3 ya da 5 adet bir seri çekim yapar. Her bir çekimde poz değerini otomatik olarak değiştirir ve arka arkaya birbirine ardışık farklı ışık ayarlarında fotoğraf çekilir. Böylece siz de daha sonra bu 3 veya 5 poz resimden en mükemmelini kullanabilirsiniz.

Brightness
Dijital bir görüntüdeki her bir pikselin siyahtan beyaz doğru olan parlaklık değeridir. Genellikle parlaklıkta 0 değeri siyahı, 255 değeri ise beyazı ifade eder.

Buffer
Her hangi bir hafıza alanında geçici bir kayıt alanının oluşumudur. Mesela internetten TV seyretmek ya da radyo dinlemek istediğinizde gelen veriyi bilgisayar hafızası önce kaydeder sonra kaydettiklerini size ulaştırmaya başlar, arada kesiklik olmaması için sürekli olarak hafızada bir yere gelen veri kaydedilerek işlemin sürekliliği sağlanmış olur.

Burst Mode
Deklanşöre basıldığında kameranın hızlı bir şekilde görüntüyü oluşturabilme yeteneğini ifade eder.

Byte
Bir bilgisayar hafızasında 8 bit’ten oluşan bir bütünü ifade eder. Buna göre 8 bit 1 byte eder denir. Buna karşılık 1024 byte bir kilobyte eder.

Calibration
Renk uygunluk ayarıdır. Kalibrasyon şeklinde günümüz dilinde de kullanılmaktadır. Yani monitörde gördüğümüz renk tonajları ile baskıda gördüğümüz renk tonajlarının uygunluk arz etmesidir. İyi kalibre edilmemiş bir monitörde gerçek renkleri göremeyeceğimiz gibi neticede baskıdan çıkmış farklı tonajlara da şaşırmamamız gerekir. Bazı renk uygunluk standartları vardır. Ki bunlar çeşitli yazılımlar ile uygulanabilir. O taktirde monitörde gördüğünüz görüntü renk tonajlarının aynını baskıda görmeniz mümkündür. Tabi ki burada monitörün de elektronik olarak kalibre edilmeye müsait kaliteli bir monitör olması gerekmektedir.

Camera
İngilizcede fotoğraf makinesini ifade eder. Ama maalesef Türkçede video kamera ile karıştırılmaktadır. Dolayısıyla “digital camera” dijital olarak çekim özelliğine sahip fotoğraf makinesi demektir.

Card Reader
Kart okuyucu demektir. “Paralel”, “USB” ve “Firewire” ile bilgisayara bağlanabilen modelleri olmakla birlikte, Compact Flash, Smart Media, Memory Stick, SD ve MMC kartları okuyabilen çoklu kart okuyucular da mevcuttur. Kart okuyucular kameranızdaki karta yazılmış olan bilginin bilgisayar ortamına hızlı ve kolay bir şekilde aktarılmasını sağlayan aletlerdir.

CCD (Charged Coupled Device)
CCD, bir fotoğraf makinesinin görüntü algılayıcısıdır. CCD yani “charged-coupled device” Türkçe’ye çevrildiğinde “birleştirilmiş-yüklü cihaz “anlamına geliyor. Makinenin kalbi olan CCD, renk ve ışık bilgilerini tutarak bu bilgileri sayısal veri ya da piksellere dönüştüren aygıttır.

Center-Weighted
Merkez ağırlıklı diye ifade edilen bir ğozlama çeşididir. Kamera pozlamayı yaparken görmüş olduğu alanın merkezini baz alarak pozlamayı oluşturması demektir.

CF
Açılımı “Compact Flash” dır. Bir hafıza kart biçimidir.

CF Type I
Şimdilerde iki tür olan CompactFlash kartlardan birinci tipi yani 5 mm liğini ifade eder. Zira kayıt alanı ikinci tipe göre daha azdır.

CF Type II
Şimdilerde iki tür olan CompactFlash kartlardan ikinci tipi yani 9 mm liğini ifade eder. Zira kayıt alanı birinci tipe göre daha fazladır, ayrıca IBM microdrive hafıza kartları da bu kategoride yer almaktadır.

CIFF
Açılımı “Camera Image File Format” tır. Kameralarda kullanılan bir resim kayıt formatını ifade eder.

Close-Up
Yakın mesafeli çekimi ifade ettiği gibi, genellikle 20 cm den daha yakın mesafeler arasında bir objektifin çekim yapabilme kabiliyetine de denir. Bazı kameralarda bu özelliğe “Macro” da denmektedir.

CMOS
Açılımı “Complementary Metal Oxide Semiconductor”dur. CCD haricindeki diğer bir görüntü algılama ve oluşturma sistemidir.

CMS
Açılımı “Color Management System” dır. Monitör ile baskı çıktısı arasındaki renk kalibrasyonunu oluşturan bir yazılım programıdır.

CMYK
Dört rengin İngilizce’sinin baş harfleri alınarak meydana getirilmiş bir terim. Bu renkler cyan (mavi), magenta (morumsu kırmızı renk), yellow (sarı) ve black (siyah) tır. Mürekkep püskürtmeli ve lazerin de aralarında bulunduğu bir çok türde renkli yazıcı bu dört renkten oluşan sistemi kullanırlar.

Color Balance
Renk uygunluğunu ifade eder. Gerçek görüntü renkleriyle dijital olarak elde edilmiş renklerin uyuşması demektir.

Color Depth
Renk derinliği demektir. Tüm dijital sistemler artık en az 24-bit yani 16.7 milyon renk derinliği kullanırlar. Bu RGB yani Kırmızı, Yeşil, Mavi olan üç temel rengin 16.7 milyon tonajdan oluşumu demektir. Elbette bu da gerçek renkleri ifade etmektedir. Bu arada milyar renk tonajını yakalamış dijital sistemler de bulunmaktadır.

CompactFlash
Kısaca CF ile de ifade edilmektedir. Bir hafıza kart biçimidir.

Compression
Kısaca sıkıştırma demektir. Bir dijital kameranın oluşturduğu resim dosyası en az 640×480 çözünürlüklü olsa, bu 307200 piksellik bir resim dosyası demektir. Her bir piksel 24 bit renk derinliğine sahip olduğuna göre bu resim dosyası takriben 1 MB’lık bir dosya olacaktır demek. Bu nedenle dijital kameralar genellikle resim dosyasını sıkıştırarak kaydeden resim formatı kullanırlar ki oluşacak bu 1 MB’lık esim dosyası daha az yer kaplayarak daha fazla resim çekebilme imkanı oluşabilsin. Bunların en yaygını da JPEG resim formatıdır. Fakat sıkıştırma esnasında resim dosyasında her ne kadar bir çok kimse tarafından anlaşılamasa da veri kaybının olduğunu unutmamak gerekir.

Continuous Autofocus
Henüz deklanşöre yarım basmadan bile kameranın sürekli olarak gördüğü alana dair otomatik olarak netleme yapmasını ifade eder. Daha çok Nikon Coolpix 900 seri kameralarda bu özellik mevcuttur.

Contrast
Zıtlık, kontrast. Bir görüntüdeki parlaklık değişim miktarının ölçümüdür. Kontrast kontrolü dijital fotoğrafçılıkta önemlidir. Dijital makinelerde kontrastlık doğal nesne kontrastlığından, nesnenin ışığının oranı, lens faktörü ve algılayıcıya gelen yeşil tonun miktarına göre değişir.

CRW
Canon kameralarda kullanılan RAW CCD dosya formatıdır

DC
Açılımı “direct current” dır. Doğru akım demektir. Dijital fotoğraf makinelerinin adaptörleri düşük voltajlı akımla çalışır.

Deklanşör
Fotoğraf makinelerinde örtücü (obtüratör) olarak adlandırılan ve fotoğrafın çekilmesi amacıyla görüntü sensörüne görüntünün gelmesini sağlayan perdeyi çalıştıran düğmedir.

Depth of Field / Alan Derinliği
Alan derinliği demektir. DOF şeklinde de ifade edilir. Diyaframın küçük olmasıyla elde edilen bir alan derinliğidir. Fotoğraf çekerken pozlama yapılan nesnenin önünde ve arkasındaki net alandır. Alan derinliğinin 1/3 kısmı nesne ile kamera arasındaki kısımda ve 2/3 kısmı ise nesnenin arkasında oluşur. Alan derinliği etkisi objektifin diyafram açıklık değerine, nesnenin objektife olan uzaklığına ve fotoğraf makinesinde kullanılan merceklerin odak uzaklığına bağlı olarak değişir.

Digital Camera
Dijital kamera yani dijital Fotoğraf makinesi demektir. Video kamera ile ya da dijital video kamera ile karıştırılır genelde.

Digital Zoom / Dijital Zum
Kamerada kullanılan bir yazılım aracılığıyla yapılan bir zumlama eylemidir. Fotoğraf makinesinin optik olarak odaklanabildiği en uzak noktadaki görüntünün bir kısmını yazılım desteğiyle büyütmesi işlemine verilen isimdir. Bu tür zumlamayı ya da büyütmeyi bir resim uygulama programında da yapmak mümkündür. Buna interpolasyon ile yapılan büyütme de denir. Bu şilem sonucunda netliğin bozulması ve fotoğraf kalitesinin düşmesi kaçınılmazdır.

Digitalization
Dijital bir görüntünün herhangi bir resim işleme programında yüzde yüzün üzerinde büyütülmesi ile görüntü üzerinde oluşan bozulmaya denir ki dijitalizasyon şeklinde de ifade edilir.

Digitization
Analog bir görüntünün bilgisayar ortamına taşınabilmesi için dijitale dönüştürülmesi demektir.

Diopter (Diopter correction)
Bazı fotoğraf makinelerinin vizörünün hemen yanında bulunan göz ayarıdır. Ancak unutulmamalıdır ki, diopter ayarları bütün göz sorununa çare değildir.

Diyafram Değeri
f-stop adıyla bilinir. Belirli bir diyafram çapına sahip olan tüm fotoğraf makinelerinin görüntü sensörlerine aynı diyafram değerinde aynı miktarda ışığın girmesi gerekir. Bu noktada belirli durak noktaları vardır. Sayısal açıdan en büyük rakamı temsil eden duraktaki ışık miktarı bir sonraki durakta geçerli ışık miktarının tam iki katıdır.

DPI (Dots Per Inch)
Bir fotoğrafı meydana getiren “bir inçteki noktaların” (dots per inch- DPI) sayısını ifade eder. DPI daha çok baskıda kullanılan bir terimdir.

DPOF
Açılımı “digital print order format”tır. Arada bir bilgisayar olmaksızın bir dijital kameranın ki DPOF destekli, yine bu formatı destekleyen bir yazıcıya bağlanarak çekilen resimlerin baskı yapılabilmesini ifade eder.

Dye Sub
Açılımı “dye sublimation” dır. Baskının termal yani ısı ile bir kerede daha kaliteli fotoğraf kağıtları üzerine yapıldığı bir baskı metodunu ifade eder ki bu sistemle baskı yapan yazıcılar kendi alanlarındaki neredeyse en pahalı olanlarıdır. Zira bu baskı suya, neme daha dayanaklı ve uzun ömürlü kalabilen ve de daha hızlı baskı imkanı sağlayan bir baskı çeşididir.

Enstantane
Deklanşör hızıyla aynı anlamdadır. Ayarlandığı süre boyunca görüntü sensörünün önündeki perdenin (obtüratör) açılıp kapanmasını sağlar.

EV
Açılımı “exposure value” yani pozlama değeridir. Dijital kamera dilinde daha çok artı/eksi yönde yani daha karanlık ya da daha parlak yönde kameranın yapabildiği pozlama değerini ifade eder. +2.0 ile -2.0 arasında değişen bir cetvelde ortam aydınlatması veya karartmasının belirli ölçeklerde gerçekleştirilmesini sağlar.

EXIF
Gelişmiş dijital fotoğraf makineleri fotoğrafın hangi ayarlarda çekildiğini belirten bir bilgi dosyasını resmin içine gizlerler. Bu dosyada fotoğraf çekerken hangi ISO değerinin kullanıldığı, diyafram açıklığının ve enstantane hızının ne olduğu gibi çekimle ilgili çeşitli bilgiler vardır. Bunlar bir dijital kameranın JPEG ile oluşturduğu her bir resmin içinde kamera ve pozlama ile ilgili yazmış olduğu bilgiyi ifade eder ki bir çok resim işleme programı bu bilgiyi tanıyıp size sunabilir ve siz hangi kamera ile hangi poz değerleriyle resim çekmiş olduğunuzu bu sayede bilebilirsiniz. Bu şekilde çekimle ilgili bu bilgiler popüler resim işleme programlarının tamamı tarafından algılanıp gösterilebilir.

Exposure
Pozlama veya pozlanma demektir. Işık bilgisinin objektiften geçerek CCD üzerine düşmesi ile resmin dijital olarak oluşması da denebilir.

Exposure Bracketing
Kamerada var olabilen bir pozlama ayarıdır ki bu ayara getirildiğinde kamera otomatik olarak 3 ya da 5 seri bir resim çeker. Her bir çekimde poz değerini otomatik olarak değiştirir ki siz bu 3 veya 5 poz resimden en mükemmelini kullanabilesiniz diye…

Exposure Compensation
Poz yoğunluğu anlamına gelen bu ifade daha karanlık ve daha parlak yönde kameranın yapabildiği pozlama değerini gösterir.

f-stop
Diyafram açıklığının ya da kapalılığının rakamsal olarak ifade edilme şeklidir. Diyafram ayarının duraklarını belirtir. Mesela F2.8 küçük sayı olmasına rağmen diyaframın daha açık olduğunu, F16 ise büyük sayı olmasına rağmen diyaframın daha kapalı olduğunu ifade eder. Diyafram açıklığı standart bir ölçüdür ve her fotoğraf makinesinde aynı miktarı temsil eder.

Filtre
Fotoğraf makinesinin objektifine gelen ışığı süzmede kullanılan özel araçlardır. Cam, asetat, jelatin ya da benzeri malzemeden üretilirler. Objektifin tam önüne yerleştirilerek çekim yapılır. Gelişmiş kimi modellerde bazı özel filtreler bu tür objelere ihtiyaç duyulmadan dijital olarak uygulanır.

File Format
Dosya formatı demektir. Mesela resim dosya formatlarından TIFF, JPEG, BMP yi örnek verebiliriz. Ses veya video görüntülerinin de kendilerine göre dosya formatları vardır.

FireWire (IEEE-1394)
Daha çok yeni versiyon bilgisayarlarda özellikle Macintosh’larda var olan bir nevi bağlantı kapısıdır. Resim ve video gibi çok yer kaplayan büyük dosyaların bilgisayar ortamına Seri, Paralel ve USB bağlantı kapılarına göre çok daha hızlı bir şekilde aktarılmasını sağlar. Sony’de adı i-Link olarak ta ifade edilir.

Firmware
Bir nevi dijital kameralardaki işletim sistemidir. Ki bu sayede dijital kamera kontrolü sağlanır. Zaman zaman üretici firmalar bu işletim sistem yazılımını geliştirirler ya da var olan hataları düzeltirler ve bir üst versiyon şeklinde internet sitelerinden yayımlarlar ki o dijital kameraya sahip olanlar bu yeni versiyonu internet üzerinden kendi makinelerine aktararak daha performanslı olarak kameralarını kullanabilsinler diye.

Fixed Aperture
Sabitlenmiş diyafram demektir. Normalde zoom objektif geniş açıdan dar açıya doğru gittikçe diyafram değişir. Fakat dijital kamerada diyaframı sabit tutacak bir opsiyon var ise odak uzaklığına bakmaksızın diyafram hep aynı değerde kalarak çekim yapılabilmesidir.

Fixed Focus
Genelde maksimum alan derinliği ile çekim sağlayan, önceden fabrikasyon olarak belirlenmiş bir sabit odak mesafeli objektifi ifade eder.

Flash / Flaş
Fotoğraf çekimi sırasında pozlama yapılan ortamı anlık olarak aydınlatmaya yarayan ışık kaynağıdır. Genellikle fotoğraf makinelerine entegre olarak gelir ancak gelişmiş modellere ayrıca flaş üniteleri de takılabilir. “Built-in” ve “extra” ya da “external” flaş şeklinde dijital kameralarda yer alabilirler. “built-in” dijital kamerada var olabilen dahili flaşı, “external” ise dijital kameraya bağlanması muhtemel haricen takılabilen tepe ya da Sync kablo ile para-flaş sistemlerini ifade eder. Özellikle ışığın yeterli olmadığı alanlarda çekim için gerekli bir unsur olarak karşımıza çıkarlar. Günümüzde tamamen karanlık ortamlarda da çekim yapılmasını kızıl ötesi ışınlarıyla sağlayan özel flaşlar da bulunmaktadır. Bu tür flaşların ışıkları insan gözünün algılayamayacağı dalga boyutundadır.

Flash Memory
Bu, dijital kameralarda kullanılan dijital film ya da hafıza anlamına kullanılan bir kavramdır. Compact Flash, Smart Media, Memory Stick, SD ve MMC ve IBM Microdrive gibi dijital hafıza kartlarını ifade eder.

Flash Memory Reader
Flash hafıza kartları olarak bilinen kartlardaki bilginin bilgisayar ortamına aktarılmasını sağlayan bir alettir. Kart okuyucu da denir. “Paralel”, “USB” ve “Firewire” ile bilgisayara bağlanabilen modelleri olmakla birlikte, Compact Flash, Smart Media, Memory Stick, SD ve MMC kartları okuyabilen çoklu kart okuyucular da mevcuttur. Kart okuyucular kameranızdaki karta yazılmış olan bilginin bilgisayar ortamına hızlı ve kolay bir şekilde aktarılmasını sağlayan aletlerdir.

Flat Bed Scanner
Kağıt veya film üzerindeki resim veya yazı gibi bilgileri üzerinden geçerek tarayan ve bilgisayar ortamına geçebilmesini sağlayan optik bir cihazdır. Kısaca tarayıcı da denir.

Focal Length
Bir objektifin “odak mesafesi” demektir. En genelde “geniş açı”, “normal” ve “tele yani dar açı” şeklinde ifade edilir ve genellikle 35 mm lik kamera objektiflerine göre değerlendirilirler. Mesela 35 mm lik bir kameraya göre 38 mm objektif gibi.

Focus Assist
Bu özellik daha çok gelişmiş model dijital kameralarda mevcuttur. Buna göre kamerada gözükebilen ya da gözükmeyen bir kızıl ötesi ışığın, çekimi yapılacak alan veya objeyi kameranın tanımlaması ve netleme yapabilmesi için faaliyete girmesidir. Ki daha çok yetersiz ışıklı veya karanlık alanlarda devreye girer.

Focus Lock / Fokus Kilidi
Odak kilidi demektir. Optik zoom yapabilen fotoğraf makinelerinin tamamında bulunan ve odaklama yapılan nesneye kilitlenmeyi sağlayan bir özelliktir. Bu işlem deklanşöre yarım bastığınızda gerçekleşir. Mesela bir yola doğru kamerayı çevirip yarım deklanşöre bastığınızda netleme için makine hazırlanmış olur ki o yoldan daha sonra geçecek bir araba çekilmek istendiğinde deklanşöre hızlıca ve tam basılarak araba kareye oturtulmaya çalışılır ki daha önceden netleme kilitlendiğinden resimde odaklama yani netleme problemi yaşanmayacaktır.

Format
Dijital cihazların ve yedekleme birimlerinin içindeki bilgilerin silinerek sıfırlanması ve sıfırdan kullanıma hazır hale getirilmesi demektir.

Foto-Piksel
Görüntü sensörlerinde bulunan ışığa duyarlı fotonları tanımlar. Farlı isimler altında da anılırlar. Foto piksel ifadesi ile anlatılmak istenen, ışığın gelmesiyle elektriksel olarak yüklenen hücrelerdir. Bu ifadedeki “foto” kelimesi “foton” manasındadır.

FPS
Frame per Second kelimelerinin kısaltılmış halidir. Video ve resim gösterimlerinde saniyede gösterilen kare sayısını ifade eder. Bu rakam ne kadar yüksekse görüntüdeki akıcılık o kadar artar.

Frame
Bir video görüntüsünü oluşturan saniyede akan en az 9-15-24-30 kareden her bir sabit kareye denir.

Frame Rate
Bir video kameranın saniyede yapmış olduğu çekim oranını ifade eder. Normalde iyi bir video görüntüsü saniyede en az 24 kare çekim yapar. Fakat bu günlerde bazı kameraların video çekimleri saniyede 9 veya 15 kare şeklinde de olabilmektedir. Bunlar düşük çözünürlüklü olduklarından göz bunu pek algılayamamaktadır. Genelde bu özellik 9 fps, 15fps, 24fps, 30fps şeklinde karşımıza çıkar. Bunun açılımı mesela 24 frame per second yani saniyede akım hızı 24 kareden oluşur şeklindedir.

Gamma
Dijital kamera dilinde, bir derece eğrisine göre bir resimdeki kontrast yani parlaklık değerinin bir nevi ölçümüdür ki buna göre kontrast düzeltilmesi yapılabilir. Yüksek kontrast yüksek gamma değerine sahip iken düşük kontrast düşük gamma değerine sahip olur.

GB
Gigabyte kelimesinin kısaltılmış halidir. 1 gigabyte 1024 megabyte’a eşittir.

GIF (Graphic Interface)
Grafik arayüz, Compuserve tarafından online durumdayken fotoğrafları kullanabilmek için üretilmiştir. Internette kullanılan iki görüntü dosya formatından biridir. Sadece 256 renk ya da 8 bitlik görüntüleri destekler.

Görüntü Sensörü
Dijital fotoğraf makinelerinde ışığa duyarlı olan ve görüntünün oluşturulmasını sağlayan bölümdür. CCD veya CMOS tipinde olan bu bölümün kalitesi ve içindeki ışığa duyarlı hücrelerin sayısı elde edilecek fotoğrafın kalitesini ve çözünürlüğünü belirler.

Görüş Açısı
Bir objektifin pozlama yaptığı ortamdaki alanın büyüklüğünü simgeler. Bu alan, çekim yapılan nesnenin objektife olan uzaklığına bağlı olarak değişmekle birlikte aynı zamanda kullanılan lense de bağlıdır. Zoom yapılınca görüş açısı daralır.

Gray Level
Resmi dijital olarak oluşturan her bir pikselin siyahtan beyaz doğru olan parlaklık seviyesidir. 0 noktası siyahı, 255 noktası beyazı ifade eder. Bu arada kalan seviyelerdir.

Gray Scale
Siyah ve beyaz arasında kalan gri renk tonaj ölçümünü ifade eder.

HDTV
Açılımı “High Definition Television” dır. Normalde televizyon ekranındaki saniyede yatay satır okuma hızı 525 satır iken bu teknoloji televizyon ya da görüntü sistemlerinde saniyede satır tarama hızı 1125 satırdır ki bu daha kaliteli görüntü demektir.

Hiperfokal Nokta
Optik zoom ayarı olmayan başlangıç seviyelerindeki dijital fotoğraf makinelerinde mercek bu noktaya odaklanmış olarak ayarlanmıştır. Bu noktayı teorik olarak şöyle tarif edebiliriz: Fotoğraf makinesi sonsuza odaklandığında, netlik bozulmadan makinenin objektifine olan en yakın mesafedeki noktadır.

Histogram
Birçok resim işleme yazılımında ve daha çok profesyonel dijital kamera sistemlerinde bulunan bir grafik analiz çizelgesidir. Resimde oluşan muhtemel kontrast hatalarını tanımlamak ve düzeltmek için kullanılır. Amacı pozlama yapılan ortamdaki ışık yoğunluğunu ölçmek ve bunu derecelendirmektir. Histogram grafiğinde ekranın solunda yoğunlaşan çizgiler fotoğrafta karanlık noktaların yoğunluğunu, ekranın sağındaki çizgilerse aydınlık noktaların yoğunluğunu temsil eder. En ideal durum tüm bu çubuk – çizgilerin ekranın ortasında yoğunlaşmasıdır. Böyle bir ayarda renkler gerçekçi ve fotoğraflar da canlı çıkar.

Hot Shoe
Kameraların üst taraflarında yer alan flaş bağlantı yerine denir. Bu harici flaş takma yuvaları sayesinde kameralarda o yere uygun tepe flaş diye tabir edilen harici flaş modelleri kullanabilir.

Hue
Temel renklerin bütün oranını ifade etmek için kullanılan bir terimdir. Hue aynı zamanda sadece sizin kullandığınız rengi ifade eden bir parçadır. İçinde Hue nun bir parça olduğu bir renk geçişi kullandığınızda gökkuşağı efektleri oluşturabilirsiniz.

IEEE-1284
Yüksek hızlı yeni bir bağlantı kapısını ifade eder. Daha çok kart okuyucular ve yazıcıların bilgisayara bağlantılarında kullanılır.

IEEE-1394
Daha çok yeni versiyon bilgisayarlarda özellikle Macintosh’larda var olan bir nevi bağlantı kapısıdır. FireWire olarak da adlandırılan bu bağlantı, resim ve video gibi çok yer kaplayan büyük dosyaların bilgisayar ortamına Seri, Paralel ve USB bağlantı kapılarına göre çok daha hızlı bir şekilde aktarılmasını sağlar. Sony de adı i-Link olarak ta ifade edilir.

Image Formats
Fotoğraf formatları. En çok kullanılan biçimler şöyle: BMP, EPS, FlashPix, GIF, GIF 89, IFF, JPEG format, PCX, PICT, PNG, TIFF.”

Image processing time
Dijital fotoğrafçılıkta en çok kullanılan terimlerden olan “fotoğraf işleme zamanı”, deklanşöre basılmasıyla fotoğraf makinesinin yeni bir kareyi çekmeye hazır hale gelmesi arasındaki “kayıp-zamanı” ifade eder. Bu kayıp zaman, fotoğraf makinesi tarafından, çekilen kareyi analog biçimden dijital biçime çevirmekte ve bu kareyi hafızaya almakta kullanılır.

Image Resolution
Görüntü çözünürlüğü demektir. Genellikle 640×480, 1024×768, 1280×960, 1600×1200, 2048×1536 gibi rakamlar ya da 0.3, 0.8, 1, 2.1, 3.1, 4, 5, 6 milyon piksel şeklinde ifade edilir. Kameralarda, daha çok resim kalitesinden ziyade resmin hangi ebatlara kadar büyüyebileceği noktasında fikir verir.

Image Sensor
Görüntü senzörü ya da algılayıcısı demektir. Kamera dilinde CCD ve CMOS gibi görüntü algılayıcı çiplerin genel adıdır.

Image Stabilization
Görüntü sabitleme demektir. Özellikle tele zoomlu çekimlerde kamera hareketinden kaynaklanması muhtemel çekim bozukluklarını engelleyen optik veya dijital bir sistemdir.

Interlaced
Bir nevi CCD çeşididir ki daha sonraları “Progressive Scan” CCD ler çıkmıştır.

Interpolation / Interpolasyon
Yazılım aracılığıyla bir resim çözünürlüğünün ya da bir resim dosya büyüklüğünün gerçek halinden matematiksel algoritma ile daha büyük hale dönüştürülmesi demektir. Mesela 10 MB’lık bir resim dosyasının A3 ebatta basılabilmesi için Photoshop yazılımı aracılığıyla 40 MB’lık bir dosya haline dönüştürülmesi işlemi gibi.

Interpolated Resolution
Optik çözünürlüğün gerek kamera içerisinde kullanılan bir yazılım ile gerekse de bilgisayar ortamında kullanılan bir resim işleme programı ile arttırılması ile oluşan çözünürlüğe denir. Bu büyütme işlemi yapay bir büyütme olduğundan resmin belli ölçülerde bozulması söz konusu olabilir.

IR (IrDA)
Infrared yani kızıl ötesinin kısaltılmasıdır. Gözükmeyen bir ışık sinyali ile bir dijital verinin yani resmin kameradan bilgisayar ortamına aktarılmasındaki bağlantı teknolojisidir. Buna kızıl ötesi bağlantı ya da infrared bağlantı da denir. 1999 yılında daha çok yaygın halde bazı markaların dijital kamera modellerinde kullandıkları bu teknoloji şimdilerde pek kullanılmamaktadır. Zira bilgisayarlarda kızıl ötesi alıcı bir türlü standart hale gelmediğinden sırf kamerada vericinin olması bir anlam taşımamaktadır.

Işık Siperliği
Pozlama sırasında istenmeyen ışıkların objektife düşmesini engellemeyi amaçlayan ve objektifin ucuna takılan silindir şeklinde plastik ya da metal kısımdır.

Işık Ölçer
Profesyonel fotoğrafçıların kullandıkları ve pozlama yaparken nesneden yansıyan ışığın miktarını ölçmeye yarayan bir cihazdır. Bu cihazın gösterdiği ışık değerine göre gerekli diyafram ve deklanşör çekim hızı ayarı yapılır.

ISO
Klasik fotoğrafçılıkta ASA olarak bilinen bu kavram, bir kameranın ışığa karşı olan hassasiyet hızını ifade eder. Görüntü sensörünün ışığa olan hassasiyetini arttırır ya da azaltır. Genelde Auto, 100, 200, 400, 800 gibi standart rakamlarla ifade edilir. Sayının yükselmesi demek kameranın daha loş ortamlarda bile mükemmel çekimler yapabilmesi anlamına gelir.

Jaggies
Halk dilinde kullanılan bu kelime pikselizasyon olarak ta bilinir. Bir görüntünün yüzde yüz oranından daha büyük bir oranda büyütülmesi ile oluşan piksellerin normal halinden daha büyük ve bozuk gözükmesini ifade eder.

JFIF
JPEG resim dosya formatının özel bir tipidir. EXIF olarak ta bilinir.

JPEG
Joint Photographic Experts Group adlı topluluğun baş harflerinden oluşturduğu bu dosya standartı günümüzde en çok kullanılan formatlardan biridir. JPEG’in çok çeşitli versiyonları mevcuttur. JPEG 8 x 8 piksellik bir alanı alır ve buradaki bilgiyi en düşük değerine kadar sıkıştırır. JPEG renkli ve gri tonlu görüntüleri gerçeğe yakın görünüme sahip olacak şekilde tasarlanmış standart bir görüntü sıkıştırma mekanizmasıdır. Bu, dijital kameralarda birçok fotoğrafı çekebilmemizin başlıca nedenlerinden biridir. Sıkıştırma bazı dosyalarda “bloklanma”, “çentikler” ya da “pikselizasyon” gibi sorunlara yol açabilir.

JPEG2000
2001 yılından itibaren kullanılmaya başlanan yeni versiyon bir JPEG resim dosya formatıdır. Daha fazla sıkıştırma yapabilmesine rağmen daha az veri kaybına sebep olması ile ilerideki zamanlarda bir çok kamera ve resim işleme programında kullanılması muhtemel bir resim dosya formatıdır.

KB
Kilo Byte kelimelerinin kısaltılmış halidir. 1024 byte 1 kilobyte’a eşittir.

Landscape
Kameralarda manzara çekimleri için fabrikasyon olarak oluşturulmuş bir hazır çekim modudur.

Lateral Chromatic Aberration
Kenar kromatik sapmalar olarak tercüme edilebilen bu kavram özellikle fotoğrafta çeşitli alanlarda ışığın yansıma algılanmasından kaynaklanan ve belli alanlarda farklı renk saçaklarının elde edilmesi ile sonuçlanmasını ifade eder ki, bu etki daha çok siyahtan beyaza geçiş noktalarında görülür.

LCD Screen – (Liquid Crystal Display)
Sıvı Kristal Ekran. Birçok dijital fotoğraf makinasının arka kısmında yer alan Likit Kristal Ekran, çekilen resmin ön izlemesini görmeye yarar. Ekran aynı zamanda bazı kamera ayarları için arayüz görevi de görür. Farklı modelleri mevcuttur: TFT ve DSTN en çok bilinenleridir. TFT, DSTN’ye göre daha parlaktır ve renk ve kontrastı daha doğru verir. Buna karşılık TFT daha çok elektrik harcar.

LED
Açılımı “light emitting diode” yani ışık saçan diod demektir. Genellikle elektronik aletlerde bir takım kontroller için kullanılan kırmızı, yeşil veya turuncu renkte ışık yayan ve cihazın herhangi bir bölümünün çalıştığını veya çalışmadığını gösteren ikaz işaretleridir.

Lens
Objektif demektir. Kameraların gözü olarak ta düşünülebilir. Birkaç dolarlık plastik objektiflerden neredeyse 50 bin dolara kadar çok farklı işler için kullanılabilen oldukça zengin bir objektif seçeneği vardır. Ve kameralardaki en önemli unsurlardan biridir. Kompakt kameralarda değişmez sabit veya zoom objektifler kullanılırken profesyonel modellerde değişebilen harici objektifler kullanılır. En genel manada objektifleri “geniş açı, normal, tele ve balık gözü” gibi 4 kısma ayırmak mümkündür.

Lithium Ion / Lityum İyon
Şarj edilebilir ve şarj adaptörü ile birlikte bazı kamera paketleri içinden çıkan bir pil çeşididir. Daha hızlı şarj edilebilirliği ve uzun ömürlülü olduğu söylense de bu tartışılır. Zira Sony, Canon ve Nikon paketlerinden çıkan Lithium pillerin şarj süreleri ve çekim ömürleri farklılık arz etmektedir.

Macro
Yakın mesafeli çekimi ifade ettiği gibi, genellikle 20 cm den daha yakın mesafeler arasında bir objektifin çekim yapabilme kabaliyetine de denir. Bazı kameralarda bu özelliğe “close-up” ta denmektedir.

Matrix Array
Matrix Area (alan) ya da Single (tek) Matrix, tam renkli görüntüleri anında elde edebilen CCD’lerdir. Pikseller RGB filtreleri tarafından örtülür. Bazı matrixlerde yeşil renk kırmızı ve maviye göre daha çoktur ve bu sayede daha detaylı görüntü elde edilir. Çünkü insan gözü yeşil renge daha duyarlıdır. Karışık RGB filtrelerinin kötü noktası çözünürlüğün azalmasıdır, çünkü alanın üç ya da dört elementi bir piksel için kullanılır.

Matrix Metering
Bir pozlama çeşididir ve bir çok kamerada bu seçenek vardır. Kadrajlanan alanda genelde 256 noktayı hesap ederek pozlamanın yapıldığı bir pozlama tekniğidir.

Megabyte
1024 kilobayt bir megabayta eşdeğerdir. Dosyaları boyutlandırmada kullanılan ölçüm birimidir. Bir dosyanın kaç megabayt olduğu, o dosyanın sabit diskte ne kadar yer kapladığını ifade eder.

Megapixel
1 milyon megpiksellik fotoğraf. Daha çok yüksek çözünürlüklü makinelerde kullanılan tabirdir. Bir fotoğrafın piksel değeri ne kadar büyükse, çözünülürlüğü de o kadar yüksek olur. Yeni fotoğraf sensörleri (algılayıcı) megapiksel değerini kullanırlar. Yeni profesyonel dijital fotoğraf makineleri 4 ya da 6 milyon piksel gibi sensörlerle donatılmıştır.

Memory Stick
Sony’nin oluşturduğu bir hafıza teknolojisidir. Sadece Sony ürünlerinde kullanılmaktadır. 4 ila 128 MB arasında bir hafıza büyüklüğüne sahiptir ki bu zamanla değişebilir.

Metering
Mevcut ışık şartlarında bir kameranın pozlamayı hesaplamasına ölçmesine başka bir ifade ile metrajlamasına denir. Genelde “Matrix Metering,” “Spot metering” ve “Center-weighted” şeklinde anılırlar. Yani merkez ağırlıklı, tek noktaya ya da çok noktaya göre pozlama şeklinde…

Microdrive
IBM’in geliştirdiği minyatür bir hafıza ünitesidir. ya da hard-disk’tir denebilir. Compact Flash tip II büyüklüğünde olup 170MB, 340MB, 512MB ve 1GB lık farklı büyüklükte olanları vardır. Panasonic’in geliştirdiği ve çok ufak olan SD hafıza kartlarından sonra değerini yitirmiştir denebilir.

Multi Spot Focusing
Çok noktaya göre odaklama demektir. Kameranın, çekimi yapılan alanın bir çok bölgesini hesap ederek en uygun otomatik olarak netleme yapabilmesi kabiliyetidir ki bu özellik gelişmiş modellerde mevcuttur.

Multi Zone Focusing
Bu özellik Nikon D1, Nikon Coolpix 990 ve Casio QV-4000 gibi bazı modellerde var olan bir özelliktir. Kadraj genelde 9 bölgeye bölünmüş olup sizin çekmek istediğiniz obje hangi bölgede yer alıyor ise onu seçebilir ve odaklamanın sadece o bölgeye göre yapılmasını sağlamış olursunuz.

NEF
Nikon D1 pro modelinde kullanılan bir RAW resim dosya formatıdır.

NiCd
Açılımı “Nickel Cadmium” dur. Şarj edilebilir bir pil teknolojisini ifade eder.

NiMH
Açılımı “Nickel-Metal Hydride” tir. Şarj edilebilir bir pil teknolojisini ifade eder. Dijital kameralarda en fazla kullanılan bir pil çeşididir. Kalem pil büyüklüğündedir.

Noise
Daha çok yüksek pozlamalarda görülen sensördeki elektriğe bağlı bozulmalara verilen ad. CCD kalitesi ya da makinede kullanılan teknoloji zayıflığı da “noise”e yol açabilir. Bir fotoğraf karesinde yanlış yerleştirilmiş pikseller ya da gelişigüzel bir parlaklıkta olan pikseller olarak karşımıza çıkarlar. Bu kirlenme sonucu, fotoğraf grenli gözükür.

OLED
Açılımı “Organic Light Emitting Diode” tur. Yeni bir ekran teknolojisidir. LCD’ye göre daha ince ve 160 dereceye kadar yandan hiç sorunsuz parlak görüntü verebilen bir ekran teknolojisidir. Arka ışığa ihtiyaç duymadığı gibi neredeyse pil canavarı olan LCD lere göre daha az enerji harcadığı için geleceğin ekran teknolojisi olmaya adaydır.

Optical Resolution
Optik çözünürlük demektir. Daha çok CCD çözünürlüğünü ifade eder. Kameralarda kullanılan CCD lerin bir çözünürlüğü vardır ki resim bu çözünürlük içinde oluşur. Dolayısıyla resim çözünürlüğü genelde CCD çözünürlüğünün bir nebze altındadır. Mesela 3.34milyon piksel CCD çözünürlüğü ve 3.1 milyon piksel resim çözünürlüğü gibi.

Optical Viewfinder
Optik vizör

Optical Zoom–Digital Zoom
Optik zoom, siz hareket etmeden sizi nesneye daha da yaklaştırır. Optik zoom, içinde yer alan lenslerin kombinasyonunu sağlayarak algılayıcıda yani sensörde yakınlaşan kısmın daha büyük çözünürlükte olmasına olanak tanır. Dijital zoom ise varolan datanın görünümünü değiştirir. Yani sensör(algılayıcı) tarafından toplanan datanın istenen bölümünün büyütülmesini sağlar. Optik zoomun resim ve çözünürlük üzerinde hiçbir etkisi yok iken dijital zoom resmin kalitesini bozar. Optik zoom yapan kameraların fiyatları bu yüzden daha yüksektir.

Over Exposure / Aşırı Pozlama
Resmin çok fazla pozlanmasını yani neredeyse bembeyaz şekilde pozlanmasını ifade eder ki bu tür resimleri yazılımlar ile bile düzeltmek mümkün değildir. Dijital fotoğraf makinelerinde bu tür bir durumla karşılaşıldığında kullanıcı yanıp sönen bir yumruk işaretiyle ikaz edilir. Genelde ortamdaki ışık değeri ya gereğinden çok az veya fazladır ya da objektif pozlama yapılan nesneye odaklama yapamayacak kadar yakın veya uzakta bulunmaktadır.

Panorama
Bir kameranın tek bir kareninkinden çok daha geniş bir alanda çekim yapabilme kabiliyetidir. Genelde bu tür çekimleri kameralar yanyana yapılmış 3 ila 5 adet resmi daha sonra bir yazılım aracılığıyla birleştirmesi sayesinde gerçekleştirebilir. Her kamerada olmayan bu özellik için genelde stitch adında bir yazılım kullanılır.

Parallax
Clode-up ya da başka bir ifade ile Macro yani yakın çekimlerde görülen bir olumsuzluğu ifade eder. SLR olmayan kameralarda yakın çekim yapılırken optik vizörden bakılarak çekim yapıldığında genelde çekimi yaptığınız obje çekim sonrasında kadrajlanan alandan kaymış gözükür. Bunun sebebi kayma değil vizör yakın alanlarda yanlış görüş sağlar demektir yani “parallax” tır. SLR tip kameralarda bu sorun yoktur.

PC
Fotoğrafçılıkta çok popüler ve standart olan bir tür flaş bağlantı konnektörünü ifade eder.

PCMCIA
Dijital fotoğraf makinelerinde kullanılan bir cins bellek kartıdır. Bilgisayarlara takılarak fotoğrafların transferini sağlar. Üç tipi mevcuttur. Birinci ve ikinci tip genellikle Flash RAM ve Statik RAM, üçüncü tipi ise küçük sürücüler şeklindedir.

PCMCIA Adapter
Compact Flash veya Memory Stick gibi bir takım daha küçük hafıza kartlardaki bilgilerin diz üstü bilgisayara PCMCIA yuvadan aktarılabilmesi için üretilmiş bir adaptördür. İçi örneğin Compact Flash veya Memory Stick kart büyüklüğünde oyuk bir PCMCIA kart gibidir. Bu oyuk alana CF veya MS kart yerleştirilerek böylece dizüstü bilgisayara aktarımı sağlanır.

Pixel (Picture Element)
Pixel, bir dijital görüntünün ya da algılayıcının en küçük öğesidir. Çözünürlüğü ve fotoğraf boyutunu ölçmede de kullanılır. Birçok VGA tip monitörün ekran çözünürlüğü 640 x 480 pikselliktir. Mesela 640×480 çözünürlüklü bir görüntüde 307200 adet nokta bulunur ki bu noktaların her birine pixel denir. “Bilgisayar ekranındaki görüntüyü oluşturan çok sayıdaki küçük ışık noktacığı” olarak da adlandırabiliriz.

Pixelization
Bir görüntünün yüzde yüz oranından daha büyük bir oranda büyütülmesi ile oluşan piksellerin normal halinden daha büyük ve bozuk gözükmesini ifade eder.

Plug-n-Play
Daha çok windows işletim sistemi için bilgisayar ve onlara bağlanan yan ürünlerin bağlantıları noktasında kullanılan bir kavramdır. Bağlantıyı fiziksel olarak gerçekleştirdikten sonra bağlantısı yapılan cihaz ile hemen çalışmaya geçebilirsinizi ifade eder ki bu tür konular daha önceleri problem teşkil eder ve kişi bu problemi çözmek için saatlerce hatta bazen günlerce sistem ile uğraşmak zorunda kalabilirdi.

PPI
Açılımı “pixel per inch” tir. Yani her bir inç alandaki piksel sayısı demektir.

Programmed AE
Fabrikasyon olarak programlanmış otomatik pozlamaya işaret eder. Ki bu ayarlamada kamera diyafram ve çekim hızı değerlerini otomatik olarak oluşturur. Tam otomatik çekime benzer. Fakat biraz daha spesifiktir.

Progressive Scan
Bir nevi CCD çeşididir ki “Interlaced” CCD çeşidinden daha sonra bulunup kullanılmaya başlanmıştır.

QVGA
Açılımı “Quarter-VGA” dir. 320×240 boyutlu bir çözünürlüğü ifade eder.

RAM
Açılımı “random access memory” dir. Bir bilgisayarın en genel hafıza tipidir ki bilgisayar işlemcisi (CPU) bu hafıza ile bilgisayarda açılmış ve kullanılan program ya da yazılım için bir yer tutarak işlem yapılabilmesine olanak sağlar. Buna göre ne kadar RAM o kadar fazla işlem ya da fazla program ile aynı anda çalışabilme imkanı demektir.

Red-Eye
Genellikle iç çekimlerde ya da gece çekimlerinde flaşların insan gözüne çarpması ile gözde oluşan kırmızılığı ifade eden bir deyiştir. Bu problemin ana kaynağı kameralardaki dahili flaş ünitelerinin objektife çok yakın olmasıdır. Bundan dolayı fotoğrafçıların genellikle flaş ünitelerini bir ek kol ile kameraya bağladıklarını görürsünüz.

Red-Eye Reduction Mode
Kameralardaki dahili flaş modlarından biri olup kızıl göz yok edici flaş modu şeklinde ifade edilir. Ki bu mod ile yapılan insan çekimlerinde kızıl göz çekim önlenmiş olur.

Resolution
Çözünürlük demektir. Bir ekran ya da resim dosyasının büyüklüğünü ifade eder. 320×240, 640×480, 1024×768, 1280×960, 1600×1200, 2048×1536 gibi rakamlar ya da 0.3, 0.8, 1, 2.1, 3.1, 4, 5, 6 milyon piksel şeklinde ifade edilebilir. ya da QVGA (320 x 240), VGA (640 x 480), SVGA (800 x 600), XGA (1024 x 768) or UXGA (1600 x 1200) şeklinde de ifade edilmiş olabilir. Ekran teknolojisinde yüksek çözünürlük kaliteli ekran görüntüsünü ifade edebilirken, kamera teknolojisinde daha çok baskı alanı büyüklüğü noktasında bilgi verir. Zira kameralarda kaliteyi etkileyen bir çok unsur vardır.

Range Finder
İki objektif kullanan bir optik vizör çeşididir. Biri kadrajlamak için kullanılır diğeri ise CCD ye ulaşan ışık bilgisinin geçişi içindir.

RGB
Açılımı “Red, Green, Blue” dur. Yani “Kırmızı, Yeşil ve Mavi”. Dijital teknolojide en temel üç rengi ifade eder ki diğer tüm renk tonları bu renklerden oluşur.

RS-232
IBM tabanlı bilgisayarlarda bir bağlantı kapısını ifade eder. Seri bağlantı kapısı da denir. Eskilerde dijital kameralar daha çok bu kapı ile bilgisayara bağlanırdı.

Saturation
Beyaz ışığın bir renk üzerine düşen tonlanma derecesini ifade eder. Mesela bir renk yüzde yüz sature edilmiş ise hiç beyaz ışık içermediği söylenebilir. Dolayısıyla griden tonajlar içerir.

Sepia
Bazı kameralarda kullanılan dijital efektlerden birini ifade eder. Bu sayede yapılan çekim daha çok kahverenk tonajlı tek renk şeklindedir.

Shutter
Deklanşör demektir. Genellikle kameraların sağ üst kısımlarında yer alan ve ona bastığınızda resmin çekilme işlemi gerçekleşen bir butondur.

Shutter Lag
Deklanşöre basılma ile resmin tamamen oluştuğu zaman arasındaki süreyi ifade eder ki bu sürede beyaz ayar dengesi, netleme ve bunlara göre pozlama gerçekleşmektedir.

Shutter Priority AE
Çekim hızı öncelikli otomatik pozlama ile çekimi ifade eder ki buna göre kullanıcı çekim hızını belirleyince kamera diyafram aralığını otomatik olarak oluşturması sistemidir. Yüksek hızdaki çekim hızı ayarları ile hızlı hareket eden nesneler yakalanabilir.

Shutter Speed
Deklanşör hızı, çekim hızı ya da obtüratör hızı şeklinde dillendirilen kavram genellikle karşımıza 30 +bulb – 1/2000 saniye, 15 – 1/1000 şeklinde çıkar. Kameranın bir fotoğraf ya da video çekiminde bir saniyede yapabildiği hız veya bu hızda maksimum ve minimum değerlerdir. Profesyonel ve gelişkin seri kameralarda bu değerler çeşitli aralıklarda seçilerek çekim yapılabilirken, amatör kameralar daha çok bu değerleri kullanıcıya ayar imkanı tanımadan default yani fabrikasyon ayarlarda otomatik olarak yapar. 30 saniye gibi bir seçim uzun zamanlı pozlamanın yapılması için kullanılırken, 1/2000 gibi bir seçim hareket eden konuların çekimlerinde pozlamanın yapılabilmesi için tercih edilir. Dijital sistemler analog sistemlere göre bu değerlerde farklılık arz eder. Hatta her dijital kamera modelinde aynı ayar seçeneklerine rağmen farklı pozlama neticeleri ortaya çıkarak, denilebilir ki deklanşör hızı 8 – 1/750 olan bir kamera bazen 15 – 1/1000 olan başka bir modele göre daha başarılıdır. Dolayısıyla teknik sayfalarda ifade edilen değerler geleneksel anlayışa göre anlam ifade etmesine rağmen dijitalde aynı anlamı ifade etmeyebilir.

Slow Sync
Bazı kamera modellerinde yer alan bir dahili flaş modudur. Çekim hızı normalden daha yavaş olarak hareket ederek, tam kapanma sürecinde flaşın patlaması anlamına gelir. Özellikle gece, bir bina önündeki insanları ve binayı çekmek istediğinizde bu flaş ayarı ile iyi netice alırsınız.

SLR
Açılımı “Single Lens Reflex” tir. Tek objektifli kamera demektir. Ki hem kadrajlama hemde çekim için ışığın içinden geçerek pozlanması bu objektiften gerçekleşir. Daha çok değişebilen objektif kullanan porofesyonel modellerdeki bir sistemdir.

SmartMedia
Kameralarda kullanılan bir tür hafıza kart çeşididir. 3.3v ve 5v luk şeklinde iki tipi vardır. 3.3v luk olan, çok yaygın olarak kullanılan tipidir. 5v lık olan ise genellikle sadece Fuji kameralarında kullanılır.

Spot Metering
Bir pozlama çeşididir ve bir çok kamerada bu seçenek vardır. Kadrajlanan alanda genelde tek küçük bir noktayı hesap ederek pozlamanın yapıldığı bir pozlama tekniğidir.

SSFDC
Açılımı “Solid State Floppy Disc Card” tır. Smart Media kartı ifade eder.

Stitch
Kamera dilinde çekilmiş 3-5 resmin bir araya getirilip tek bir resim şekline dönüştürülmesini ifade eder. Ki bu sayede kadraja alamadığınız büyük bir alanı bir çok karede çekip daha sonra tek resim şeklinde sunabilirsiniz. Bu özellik Canon PowerShot dijital kamera serilerinde mevcuttur.

SVGA
Kamera veya ekran teknolojisinde 800×600 çözünürlüğü ifade eden bir deyiştir.

Telephoto
Zoom objektiflerde objektifin kapasitesine göre en dar açıya geldiği zamanları veya bu hale kamerayı getirme moduna ya da bu tür çekime olanak sağlayan profesyonel kameraların harici objektif tiplerini ifade eder. Mesela 35-115 mm lik optik bir zoom objektifin en tele yani en dar açı kısmı 115 mm lik kısmıdır.

TFT
Açılımı “thin film transistor” dur. Yüksek çözünürlüklü renkli LCD ekran teknolojisini ifade eder.

TIFF
Açılımı “tagged image file format” tır. Sıkıştırma yapmadan çekim imkanı sağlayan bir resim formatıdır. Sıkıştırma yapmadan dosya oluşturur ama çok yer kapladığından resim çekim sırasında işlem zamanı biraz daha uzun olur.

Time-Lapse
Belli aralıklar ile yapılan bir seri çekim modunu ifade eder. Mesela bir çiçeğin sabah açılmasını bu mod ile seçtiğiniz zaman aralıklarına göre kare kare yakalayabilirsiniz. Bu modda yapılan ardıl çekim aralıklarını siz seçiyorsunuz. Buna göre saatte 60 kare çekim de mümkün, 15 kare çekim de.

True Colors
Dijital terminolojide 24-bit yani 16.7 milyon renk derinliğini ifade eden bir terimdir. Gözün gördüğü gibi olan renkleri ifade eder başka bir deyişle.

TTL
Açılımı “through the lens” dir. Özellikle otomatik odaklama ve pozlamadan bahsedilirken işlemin optikte fiziksel olarak gerçekleştiği anlamınadır. SLR ile karıştırılmakla birlikte aynı şeyi ifade etmez.

Underexposure
Bir kameranın normal pozlamanın altında yani karanlık bir şekilde hatalı pozlama yapmasına denir. Ki bunun sebebi CCD ye yeterli ışık kaynağının gidememesidir.

Unsharp Masking
Genellikle bir resim işleme programı ile bir resmin üzerinde keskinliği arttırma ile ilgili bir uygulamadır.

USB
Açılımı “Universal Serial Bus” tır. Yeni bilgisayarlarda kullanılan bir bağlantı standardıdır. Seri ve paralel kapılara göre daha hızlı bir bağlantı kapısıdır. Şimdilerde tüm kameralar bilgisayara neredeyse USB bağlantılı olarak üretilmektedir. Bundan sonra FireWire yani IEEE-1394 olabilir.

UXGA
Ekran teknolojisinde ve kameralarda 1600×1200 çözünürlüğünü ifade eden bir deyiştir.

VGA
Ekran teknolojisinde ve kameralarda 640×480 çözünürlüğünü ifade eden bir deyiştir.

Video Out
Kameralarda video çıkış kabiliyetini ifade eder. NTSC veya PAL sinyallerinden birini kullanarak kameradaki görüntüleri veya resimleri bir TV ekranında bu ara bağlantı girişi ile görebilmeniz mümkündür.

Vignetting
Objektiften kaynaklanan ve problem şeklinde algılandığından ölçümlerde dikkat edilen, ışığın düşük kaldığı alanları ifade eden bir kavramdır. Özellikle tele zum çekimlerde objektiften kaynaklanan “vignetting” yani ışığın merkezden kenarlara doğru azalması hasebiyle kararmaları ifade eder. Aynı kararmaları wide angle çekimlerde pek hissetmeyebilirsiniz.

Viewfinder
Vizör demektir. Bu sayede siz çekmek istediğiniz alanı gözünüzü ona dayayarak görür ve çekimi yaparsınız. Bazı kameralar vizör kullanmaz. Yerine renkli LCD ekran kullanarak çekim imkanı sunar. Fakat genelde tüm kameralarda hem optik vizör hemde renkli LCD ekran bulunur.

White Balance
Kırmızı, yeşil ve mavi olan temel renklere bağlı bir parlaklık ayarlamasıdır ki bu sayede resimdeki en parlak obje ortaya çıkar. Bu ayarlama kameralarda otomatik olarak yapıldığı gibi manuel olarak da yapılabilir.

Wide Angle / Geniş Açı
Objektif teknolojisine ilişkin bir kavramdır. Optik zoom objektifteki en geniş açı değerini ya da bir geniş açı objektifi ifade eder. Görüş açısı standartlardan daha fazla olan mercekleri ifade eder. Bu tür merceklerle (lenslerler / objektiflerle) daha geniş bir görüntü alanı fotoğraflanabilir. Bu tip merceklerin optik zoom kapasitesi her zaman yüksek olmayabilir.

XGA
Ekran teknolojisinde ve kameralarda 1024×768 çözünürlüğünü ifade eden bir deyiştir.

ZLR
Açılımı “zomm lens reflex”tir. Olympus’un bazı kameralarında kullandığı bir teknolojiyi ifade etmektedir. SLR tip kameralar değişebilen objektifler kullanırken ZLR tip kameralar değiştirilemeyen zoom objektifler kullanır.

Zoom Lens
Optik anlamda manuel ya da motorlu olarak zoom yapabilen objektifleri ifade etmektedir. Ki bunlar kameralarda 3x yani 3:1 oranda zoom özellikli olarak ifade edilir.

Bunlardan bir tanesi de savaş muhabirliğidir.

Hepsinden daha zordur.

Daha tehlikelidir.

Daha heyecanlıdır.

Fotomuhabiri.com bazı bilgiler derlemiş,

Oradaki bilgiler insana çok güzel duygular sunabiliyor. Ali Koçak’ın birebir tecrübelerinden alınmış bu güzel notları burada paylaşmak bir çok kişinin ihtiyacını karşılayacaktır düşüncesindeyim.

GÖREV YERİNE GİTMEDEN ÖNCE

Hayat sigortası” olmadan asla!… Öncelikle, yüksek risk taşıyan bölgelerde görev yapan gazetecilerin, karşılaşabilecekleri yaşamsal riskleri dikkate alarak, bağlı bulundukları kurumlardan her türlü riski kapsayan (ölüm, yaralanma, kaçırılma…) hayat sigortası yapılmasını talep etmeleri gerekmektedir.

Bugüne kadar çalıştığım bölgelerde -en azından benim tanışma olanağı bulduğum-çoğu Türk gazetecinin sigortasının olmayışı, basın kuruluşlarında bulunan son zamanların popüler deyimiyle “insan kaynakları” birimlerinin muhabiri değerlendirmelerindeki ciddiyeti (!) ortaya koyması bakımından ilginçtir.

Yabancı basın kuruluşlarında çalışan gazeteciler ise karşılaştıkları zor koşullarda (yaralanma, araba kazası, hırsızlık, vb.) sigorta şirketlerinin kendilerine sağladıkları olanaklardan yararlanarak maddi ve manevi kayıplarını giderebilme şansına sahip olabilmektedirler.

Söz konusu sigorta şirketleri, acil durumlarda uçak ve helikopter gibi araçları da seferber etmelerinin yanı sıra, kişinin maddi gücünü aşan tedavi masraflarını da yüklenmektedirler. Savaş muhabirliği, gerek taşıdığı riskler, gerekse dünya kamuoyunun gündemindeki önemi açısından ne bireysel fiziki donanım ne de bilgi eksikliğine tahammülü olan bir mesleki uğraştır. Sıcak ve savaş bölgesi olarak tanımlanabilecek yüksek riskli bölgelerde çalışacak gazetecinin; özellikle uluslararası ilişkiler, diplomasi ve güvenlik gibi konularda, en azından çalıştığı bölge açısından yeterli bilgi düzeyine sahip olması gerekir.

Söz konusu bölgelerde olağanüstü koşullarda karşılaşılabilecek zorluklara karşı mücadele edilebilmesi için yeterli fiziksel sağlığa ve araç donanımına sahip olunması gerekmektedir. Bunların dışında haber için kurulan bir ilişki, yanlış yer ve zamanda sarf edilen bir tek kelime, hatta bir yüz mimiği, muhabirin haber kanallarını tıkamaktan tutun, yaşamını riske etmeye kadar varan sorunlara neden olabilir.

Bunlara karşı alınabilecek en önemli tedbirler ise söz konusu tehlikelerin oluşma yollarının bilinmesi, bu tehlikeleri yaşamsal boyuta ulaşmadan fark etme yeteneğinin geliştirilmesi ve gerekli ön hazırlığın yapılmasıdır.

Hatırlanması gereken bir başka önemli nokta da; her türlü tedbirin olası anlık durumlarda bazen hiçbir işe yaramayacağı ve o anlık durumlarda deneyimlerle geliştirilmiş sezgi gücünün kullanılması gereğidir. Üzerinde dikkatle durulması gereken konu, en küçük bir eksikliğin kamuoyuna yanlış bilgi akışına neden olmasının yanında, muhabirin yaşamına da mal olabileceğidir. Ayrıca muhabirin, kendi yaptığı işin öneminin de farkında olarak, “ucuz şöhret” olma duygusuna kapılmadan maddi olarak da tatmin edilmesini sağlaması gerekmektedir. Savaş muhabirlerinin çalışacağı bölgenin iletişim, ulaşım gibi temel haber iletme olanaklarından yoksun olduğu da göz önüne alınarak, ileri teknolojinin sağladığı olanaklardan yararlanılmalıdır.

İletişim aracı olarak uydu telefon edinilmesi ve ulaşım yollarının elverişsiz olduğu da göz önüne alınarak, mümkün olursa zırhlı ya da en azından arazi şartlarına uygun araçlarla yolculuk yapılması gerekmektedir.

Bu tür bölgelerde yabancı haber ajanslarının ya da yerel otoritenin uydu telefonlarından yararlanmak mümkün olmasına karşın, bu kaynaklar, haber açısından her zaman kendilerine öncelik vermelerinin yanı sıra verdikleri hizmet için de çok yüksek ücret talebinde bulunmaktadırlar. Örneğin Saray-bosna, Kuzey Irak gibi çatışma bölgelerinde bu tür kuruluşların telefonlarından yararlanmak için dakikasına 25 dolar gibi bir ücret ödenmesi gerekiyordu.

Ayrıca söz konusu bölgelerde her zaman olmasa bile Eurovision da hizmet vermektedir. Görev yerine gitmeden yapılması gerekenlerin başında, muhabirin bireysel donanıma sahip olması gelmektedir. Alınacak malzemenin en iyisi olmasına dikkat edilmelidir.

Gazetecinin çalıştığı kurumdan, yaptığı işin öneminin bilincinde olarak, gerekli donanımı talep etmesi, aksi takdirde görevi kabul etmemesi, mesleğin gerekliliklerinin belirlenmesi açısından önemlidir.

Muhabirin ayrıca, çalışacağı bölgeye gitmeden önce bölgedeki siyasi oluşumları, son gelişmeleri, çatışma bölge ve nedenlerini, karşıt gruplar arasındaki görüş farklılıklarını, nerede kiminle ilişkiye geçileceğini de çok iyi öğrenmelidir.

Ayrıca, konusu önceden belli bir haber hazırlanacaksa, olayın zamanını, yerini, güzergahını ve olayın içine girilip girilemeyeceğini belirlemek için ayrıntılar birçok kaynaktan öğrenilmelidir. Gidilecek bölgede basın için herhangi bir program varsa, etkinliği düzenleyenlerden gerekli bilgiler alınmalıdır. Özellikle sıcak çatışma ertesinde, çatışma bölgesinin kontrolünü ele geçiren güçler, kazandıkları zaferi dünya kamuoyuna duyurmak amacıyla söz konusu bölgeyi gazetecilere göstermek için gezi programları yaparlar.

Bu tür geziler, bölgede görev yapan Birleşmiş Milletler (BM) ve diğer uluslararası örgütler tarafından da düzenlenebilmektedir.

Bazı koşullarda çatışma bölgelerinde çalışmak için bölgede görev yapan uluslararası kuruluşa başvurarak, basın tanıtım kartı alınması da gerekli olabilir. Örneğin Bosna-Hersek savaşı sırasında başkent Saraybosna’ya ve ülkenin diğer kesimlerine gidebilmek için Hırvatistan’da kurulan BM basın bürolarından basın kartı almak gerekiyordu. Ancak gerekli basın kartı Ermenistan-Azerbaycan savaşı sırasında uluslararası bir barış gücünün bölgede görev yapmaması nedeniyle Azerbaycan ulusal kaynakları tarafından verilmekteydi. Son Körfez Savaşı’nda ise Türkiye’de ve Kuzey Irak’ta çalışacak yerli ve yabancı basın mensuplarının Türk otoritelerine akredite olması gerekmekteydi.

Söz konusu basın kartını alabilmek için nelerin gerekli olduğu konusunda yetkili otoritelerin Türkiye’de bulunan temsilciliklerinden (BM, ICRC, ÜNHCR…) bilgi edinilebilir.

SAVAŞ MUHABİRİNE GEREKLİ DONANIMLAR

Kimlik belgesi
Geçerli bir basın kartı (ulusal, uluslararası) içeren yeterli sayıda kimlik belgesini her zaman yanınızda taşıyın.

Radyo
Günlük haberlerin dinlenebileceği kısa dalga bir radyo, dünyadaki ve çalışılan bölgedeki gelişmeleri takip için gereklidir.

El feneri
Kriz bölgelerinde ve seyahat süresince aydınlanma genelde sorun teşkil eder. Yanınızda bir el feneri bulundurun.

Yedek pil, film
Söz konusu bölgelerde malzeme bulunsa bile yeterli kalitede değildir. Yanınıza mutlaka yedek malzeme alın.

Bot
Kaliteli bir yürüyüş ayakkabısı ve kış koşulları için de su geçirmez soğuk iklim botu.

Fular
Yaz ve kış boynunuzda taşıyabileceğiniz; ter silmekten güneşten korunmaya, mendilden sargı bezine birçok koşulda yararlı olabilecek iyi bir fular.

Viski, sigara gibi özellikle zor koşullarda “hediye” olarak verilerek, sertleşebilecek ilişkilerin yumuşatılmasında yararlı olabilecek çeşitli malzemeler.

Çalışılan bölgede geçerli para biriminden yeteri kadar bulundurulması
Örneğin Bosna-Hersek ve Azerbaycan’da savaş zamanında en geçerli para birimi Alman Markı, Somali’de ise Dolar idi. Diğer para birimleri ise uluslararası kurun çok altında alıcı bulabiliyordu. Unutulmamalıdır ki, yokluk içinde olacağı önceden bilinen bu bölgelerde bazen bir litre benzine, bir tas çorbaya inanılmayacak kadar para vermek zorunda kalabilirsiniz.

Uyku tulumu

Çalışılan bölgenin iklim şartlarına uygun, nefes alabilen, üst örtüsünün su geçirmez olmasına dikkat edilmelidir.

Suya dayanıklı kibrit, mum, su filtresi ve mikrop kırıcı klor hapları

Gerekli telefon numaraları
Bu konuda dikkat edilmesi gereken husus, çatışan taraflara ait, özellikle askeri kişi ve kuruluşlara ilişkin telefon numarası ve notların yazılı bulundurulmamasıdır. Bu tür bilgiler çatışan taraflardan birinin yanlış anlamasına neden olabilir ki, bu da kötü muameleden hapse atılmaya, hatta yaşamınızı riske sokacak denli önemli sorunlara yol açabilir.

Gazeteci İçin gerekli olan malzemeler, yanlış anlaşılmaların önüne geçmek için, askeri malzeme görüntüsünde ve yeşil haki renkte olmamalıdır.

Bölgeyi açık olarak tanımlayan harita.

Zırh, kask
Kriz bölgesinde hedef olmanız durumunda yaşam riskini azaltan donanımlardır. Ayrıca bazı durumlarda kriz bölgesinde görev yapan uluslararası kuruluşlar tarafından da bir şart olarak istenebilmektedir.

Çalışılan bölgenin özelliğine göre yeterli miktarda su ve gıda maddesi
1993 yılında Körfez Savaşı ertesinde Kuzey İrak’a gittiğim zaman en çok yokluğunu çektiğim madde su olmuştu. Bölgede su kaynaklarının çok olmasına karşın hijyenik koşulların yetersizliği birçok sivilin hastalanmasına yol açıyordu. Bu tür koşullarda klor haplarının kullanılması gerekli olmaktadır.

Pusula

Silah görüntüsü taşımayan çok yönlü bir çakı takımı

Beyaz bayrak ya da yerini tutabilecek bir bez parçası

Basit bir ilkyardım çantası

Teçhizatınızı kullanırken dikkatli olun.
Duyarsızlık, filmlerinizin, teybinizin ya da diğer malzemelerinizin kısa zamanda tükenmesine yol açabilir.

Yanınızda asgari ölçüde eşya bulundurun.
Taşıyabileceğinizden fazla eşya zor durumlardan kurtulmanızı engelleyebilir.

Görev yerinize gitmeden önce temel ilkyardım eğitimi alın.

Çalışılacak bölgeye gitmeden önce bölgedeki uluslararası kuruluşlardan en son gelişmeler hakkında gerekli bilgileri edinin.

Gideceğiniz ülke, bölge ya da alan hakkında elde edebileceğiniz tüm bilgileri edinin.
Son gelişmeleri, yönetimdeki ve haberde yer alacak kişileri, kimin kimden ne için nefret ettiğini, savaşın nedenlerini öğrenin.

Ne kadar güvenilir olursa olsun, çalışacağınız bölge hakkında basında çıkan tüm haberlere kuşkuyla bakın.
Bu kuşku sizin gelişmelere daha objektif bakmanızı sağlamasının yanında, sizden önce yapılan bir hatayı sizin de tekrarlamanızı engelleyebilir, unutulmaması gereken husus, her gazetecinin, olaylara nesnel baktığını söylese de, bağlı bulunduğu basın-ya-yın organının ve ülkesinin tercihlerinden etkilendiğidir.

Yürürlükte olan seyahat sınırlamalarını, insanlarla görüşme ve fotoğraf ya da film çekme haklarını kısıtlayıcı düzenlemeleri öğrenin.

Yerel kişilerle konuşacak ve kimliğinizi anlatabilecek kadar dil öğrenin.

DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER

ittiğiniz yerin kontrolünü elinde bulunduran tarafa karşı dinî, siyasi ya da başka bir yönden eleştirel görülebilecek gazete kupürü ve diğer dokümanları yanınızda bulundurmayın.

• Elektronik kayıt ve bilgisayarınızı da kontrol etmeyi unutmayın. Yukarıda sözü edilen riskleri doğurabilecek bilgilerin hafızadan silinmesi gerekmektedir.

Bosna-Hersek’te A.A’nın, temsilcisi olarak görev yaptığım sırada bir süre Hürriyet gazetesi Saraybosna temsilcisi Münire Acım ile birlikte Bosnalı Sırpların elinde tutsak kaldık. Bosnalı Sırp istihbarat birimi tarafından, o zaman için Sırpların merkezi konumundaki Pale yerleşim biriminde 3 gün sorgulandık. İstihbaratçıların bizim gazeteci kimliğimizden şüpheleri kalmayınca sorgulama sona erdi. Benim haber yazmak için kullandığım dizüstü bilgisayar istihbaratçıların en çok üzerinde durduğu bilgilenme aracı oldu. Bilgisayarın hafızasında haberin dışında, bizim yaşamımızı riske atabilecek bir bilginin olmayışı da kimliğimizin doğrulanması bakımından yararlı oldu.

• Çatışma içinde yer alan taraflardan birinin verdiği herhangi bir belgeyi gerekli olmadığı durumlarda kesinlikle taşımayın. Bu belge, karşı tarafın yanlış yorumlamasına yol açabilir.

Asla bir tabanca ya da başka bir silah taşımayın.

Asla sizi bir asker gibi gösterecek haki yeşil ya da benzer bir renk elbise giymeyin.

Bir dürbün ya da anteni olan araç gibi sizin casuslukla suçlanmanıza neden olabilecek teçhizatı yanınızda taşımayın.

Silah benzeri eşyalar konusunda dikkatli olun.

Bir hatıra olarak, asla askeri bir belge, elbise ve teçhizatı yanınızda bulundurmayım

Savaş bölgelerinde en ucuz ve kolay elde edebileceğiniz hediyelik (!) eşya, silahtır. Bulunduğunuz koşullarda size ilginç gelebilecek ve elde etmesi kolay olan çeşitli türde silahlar daha sonra başınızın derde girmesine yol açabilir.

Örneğin Kuzey Irak’ta, Körfez Savaşı ertesinde BM kararlan sonrasında kontrolün Kürt grupların eline geçmesiyle, hatırı sayılır bir silah pazarı oluşmuştu. Özellikle bölgede çokça kullanılan Kalaşnikof AK47 marka makineli tüfekler ve bunların özel bıçakları, deyim yerindeyse sudan ucuza satılıyordu. Bir Kalaşnikof bıçağını o günün parasıyla 100 bin Türk lirasına almak mümkündü. Bölgede çalıştığım birçok yabancı gazeteci bunları hediye olarak alıyordu. Ancak şimdi adını hatırlamadığım bir İspanyol gazeteci, biraz da abartarak, yaklaşık 10 tane bıçak birden almıştı. Bu hediyeleriyle ancak Diyarbakır Havaalanı’na kadar gidebildi. Sonradan öğrendiğimize göre gazeteci arkadaşlarına götürmeyi planladığı “sürpriz hediyeler” nedeniyle bir süre güvenlik kuvvetlerinin sorgulamasına maruz kalmış, daha sonra olayın anlaşılması üzerine serbest bırakılmıştı. Ancak, aynı olayın sıcak çatışma bölgesinde meydana gelmesi durumunda bu kadar kolay aşılamayacağı da akılda tutulması gereken bir gerçektir.

• Olduğunuzdan başka bir kişiymiş gibi görünmeyin. Böyle davranmak risk ve şüphe yaratır. Unutulmaması gereken, gazetecinin açık bilgi topladığı ve kimliğinin de gizlilik gerektirmediğidir.

• Haberleşme araçlarıyla yaptığınız görüşmelerin tarafların istihbarat birimleri tarafından dinlenebileceğini göz ardı etmeyin. Sizin için sakıncasız görülen sıradan bir şaka bile yanlış anlaşılmanıza ya da sakıncalı durumların oluşmasına neden olabilir.

SEYAHAT SIRASINDA

Yüksek risk bölgeleri olarak adlandırılan savaş ve sıcak çatışma bölgelerinde genellikle ulaşım ve iletişim gibi altyapıların çatışmalardan hasar görmesinin yanı sıra normal koşullarda kolayca halledilebilecek küçük sorunların çözümünde zorluk çıkabilir. Bu açıdan, en azından iki araba ile seyahat etmekte yarar vardır.

Söz konusu bölgelerde dil bilen yerel kişilerin rehberlik yapması genellikle profesyonel bir işkolu haline gelmiştir. Ancak, yerel kişileri daha önceki ilişkinizden tanımıyorsanız, her zaman kuşkuyla yaklaşmanızda yarar vardır. Ayrıca güç koşullarda sizi terk edebileceklerini de göz ardı etmeyin.

Pratik olduğu durumlarda diğer gazetecilerle grup halinde seyahat edin. Eğer çalışma bölgesine ilk defa gidiyorsanız, bölgeyi bilen gazetecilerle birlikte seyahat edin. Söz konusu bölgelerde gazetecilerin birbirlerine yardımcı olmaları mesleki bir dayanışma geleneğidir.

• Arabanızın, çalışacağınız bölgenin coğrafi koşullarına uygun olmasına dikkat edin.

Seyahata başlamadan önce arabanızın genel kontrolünü yaptırın.

• Yolculuk sırasında tanımadığınız kişileri arabanıza almayın. Unutulmamalıdır ki, söz konusu bölgelerde öncesini bilmediğiniz her ilişki potansiyel risk taşır.

Bazen yaralı bir asker ya da sivili arabanıza almak zorunda olduğunuzu hissedebilirsiniz. Başka bir seçenek bulmaya çalışın. Ancak yaşam kurtarmak için son çare olduğunda bunu yapın.

Aracınızda silah olmadığını sık sık kontrol edin.

Bu konuda yaşadığım bir olayı aktarmakta yarar olduğunu düşünüyorum: Hırvatistan’ın Split kentinden daha önce anlaştığım Boşnak rehber-şoförle birlikte Saraybosna’ya gitmek üzere yola çıktık. Ancak yola çıkmadan önce şoför, çok kısa bir süre için bir arkadaşını görmesi gerektiğini belirterek, kentin dış mahallelerinin birinde bulunan spor merkezine uğradı. Yaklaşık yarım saat sonra döndü ve yola koyulduk. O günlerde Bosnalı Hırvatların denetiminde bulunan sınırdan Bosna-Hersek’e giriş yaparken Hırvatlar tarafından çok sıkı bir aramadan geçtik. Yol boyunca da birçok kontrol noktasında arandık. Saraybosna’da daha sonra da görüştüğüm şoför, spor merkezinde çalışan arkadaşından aldığı iki kutu kurşunu nasıl Hırvatistan’dan getirdiğini, arabanın alt kısmına çok iyi sakladığını anlattığında ise düşünmek bile istemediğim riskli bir yolculuk yaptığımı anladım. Çevrede bulunanlar ne kadar güvenilir olursa olsun, kuşku her zaman iyidir!…

• Yerel dilde arabanıza TV veya BASIN (PRESS) yazısını yazın. Yeni bir harita ve kent planını yanınızda bulundurun. Harita okumayı ve pusula kullanmayı çok iyi öğrenmenin yaşamsal bir önemi vardır.

Türkiye dışındaki ilk görev yerim Kuzey İrak’tı. 1993 yılında bir grup gazeteci ile Irak Kürdistan Demokratik Partisi (IKDP) lideri Mesut Barzani iie görüşmek için Cizre’den Habur Sınır Kapısı’nı geçerek IKDP karargahının bulunduğu Şaklava yerleşim birimine doğru yola çıktık. Habur’a yakın Kuzey İrak’taki IKDP yetkililerinden gerekli izinleri ve yanımıza bize eşlik edecek peşmergeleri aldıktan sonra, dağ yolundan, normalde 3 saatlik mesafeyi yaklaşık 8 saatte aşarak Şaklava’ya ulaştık. Şaklava’da 3 gün kaldıktan sonra Barzani’yle görüşme olanağını bulamadan Cizre’ye dönmek için bir Avustralyalı gazeteci ile birlikte iki araba yola çıktık. Ancak bu kez yanımızda peşmergeler olmadığından, gelirken izlediğimiz yolu hatırlayarak yolumuzu bulmak zorundaydık. Önde giden Avustralyalı gazetecinin yaptığı ilk hata, hızını arttırarak benim görüş alanımın dışına çıkması oldu. Tek başıma yolculuk ederken bir sapağa geldim. Yol ikiye ayrılıyordu ve bunlardan yanlış birini seçmem kaybolmama veya örgütsüz grupların eline düşmeme neden olabilirdi. Belki biraz da “acemi gazeteci” şansı olarak nitelendirilebilecek bir olay gelişti ve IKDP’ye bağlı bir grup peşrnerge makineli silahlarla donatılmış bir ciple yaklaştı ve ben onlara sorarak doğru yolu bulabildim. O an elimde bir bölge haritası ve pusula olmamasının ne kadar büyük bir eksiklik olduğunu anladım. El yordamıyla gazetecilik yapmak da bu olsa gerek…

• Mayınlı bölgeleri sorun. Yol temizlenmiş olabilir, ancak park yerleri ya da yol kenarlarında hâlâ mayınlar bulunabilir.

Yine Kuzey Irak’ta görevlendirildiğim sırada Diana kentine yakın bir bölgedeki, Kürtlerin denetimine geçmiş Irak yönetiminin askeri karargahında haber peşinde koşarken, çocuklar da tahrip edilmiş araçlardan bakır teller ya da hurdalar topluyordu. Biz de karargahta askeri mühimmatı inceliyor, burada bulunan çocuklardan bilgi toplamaya çalışıyorduk. Bugün, karargahta ne kadar dikkatsizce dolaştığımız aklıma geldikçe, olayın korkunçluğunu daha iyi kavrıyorum. Bir süre dolaştıktan sonra az önce yanından geçtiğimiz bir telle işaretli noktada mayın olduğunu öğrendiğimizde ise dikkatsizliğimizin nelere mal olabileceğini anladık. Şans her zaman insanın yanında olmayabilir. Ayrıca bölgede en büyük sorunların başında Irak yönetiminin bölgeyi terk etmeden önce araziyi mayın tarlasına dönüştürdüğü ve bunun özellikle çocukların sakat kalmasında en büyük neden olduğu da hatırlanınca, dikkatin önemi de ortaya çıkıyor.

Duvar yazılarına dikkat edin. Bu yazılar bölgenin politik yapısı hakkında iyi birer göstergedir.

Araba kullanıyorsanız, güvenlik kontrol ve polis noktalarına ya da askeri birliklere yaklaşırken ani (U) dönüşü yapmak gibi tehlikeli hareketlerden kaçının. Bu tür hareketler şüpheli görüntüsü yaratarak gereksiz yere sizi hedef haline getirebilir.

Polis ya da askeri arabalara benzeyen araçları kullanmaktan kaçının. Askeri bir araçla seyahat etmeyin.

Asla arabanızı yıkamayın. Kirli bir arabanın kurcalandığı çok daha kolay anlaşılabilir.

Savaş alanında kesinlikle emniyet kemeri kullanmayın. Kurşunlardan kaçınmak için aracınızdan acele olarak çıkmak zorunda kalabilirsiniz.
İki kapılı bir arabanın asla arka koltuğuna oturmayın. Arka koltuktan hızla dışarı çıkmanın olanağı yoktur.

Park yaparken dikkatli olun. Arabanızı ıssız bir yere park etmek, arabanızın çalınmasına ya da tahrip edilmesine yol açabilir.

Arabanızı yangın, kaçırma ve isyan gibi olayların potansiyel olduğu alanlardan uzak park edin. Yerel kişiler veya yöneticiler bu konuda size tavsiyelerde bulunabilir.

• Kaçış seçeneği olan bir alanı park yeri olarak seçin.

• Boş sokaklardan kaçının. Sokakların boş olmasının genellikle bir nedeni vardır. Bu tür durumlar patlama öncesi sakinliğin göstergesidir.

• Yoldaki kontrollerde, içinde kimlik belgelerinizden başka bir şey olmayan ellerinizi gösterin. Kimlik belgelerinizi arabanın ön tarafına koyun. Belgeler için çantanıza ya da cebinize doğru ani hareketler yapmayın.

• Yetkililere mümkün olduğu kadar az belge gösterin. Okunması için ne kadar az belge gösterirseniz o kadar az ilgi görürsünüz ve o kadar az zaman kaybedersiniz.

Eğer uzun bir yolculuk yapıyorsanız ve yerleşim yeri olmayan alanlardan geçiyorsanız, yeteri kadar su, yiyecek ve yakıtınızın bulunduğundan emin olun.

Arabanızın camını açık tutun. Bu şekilde patlayan bir merminin sesini duyarak önlem alabilirsiniz. Aynı nedenden ötürü yolculuk sırasında müzik dinlemeyin.

KRİZDEN KAÇININ…

Yüksek risk bölgelerinde çalışan gazetecinin yaşamının tehlike altında olduğunu hissetmesi halinde, bulunduğu bölgeden hızla uzaklaşması akla gelebilecek ilk ve öncelikli önlemdir.
Bosna-Hersek ve Somali’de olduğu gibi, iç savaşın olduğu yerler diğer savaş bölgelerinden daha tehlikelidir. Bu tür çatışmalarda düzenli bir ordu ve belirlenmiş bir hedef söz konusu olmadığı için sivil kişiler ve çatışmada taraf olmayan uluslararası yardım örgütü çalışanları ya da gazeteciler de hedef olabilirler.

1995 yılında Saraybosna’da Anadolu Ajansı (A.A) temsilcisi olarak görev yaptığım sırada haber kaynaklarına ulaşmanın yanı sıra günlük hayatı sürdürebilmek için gerekli gıda, benzin gibi temel ihtiyaçları karşılamak büyük sorun oluyordu. BM’nin günlük basın toplantılarına katılmak için her gün A.A’nın ofisinin bulunduğu kentin eski kesimindeki Başçarşı’dan PTT binasına gitmem gerekiyordu. Bu da haftada en az iki kere karaborsadan benzin almamı gerektiriyordu. Bir sabah gene benzin almak için Başçarşı’nın arka tarafında bulunan sokağa girdim. Karaborsa benzin satan birkaç kişi olası bir havan saldırısına karşı apartman girişlerinde mevzilenmiş müşteri bekliyordu. Gerekli pazarlıklar yapıldıktan sonra hatırlayabildiğim kadarıyla litresi 15 Alman Markı’ndan benzini aldım. Tam arabanın deposuna hortumla benzini koyarken, patlama sesiyle irkildik. Hemen olduğumuz yere, arabanın yanına yüzükoyun yattık. Yoldan geçmekte olan yaşlı bir kadın aceleyle, korku içinde ilk gördüğü apartmandan içeri girdi. Bir süre sonra doğrulduğumuzda patlayan havan mermisinin dumanını yaklaşık 40 metre uzağımızda gördük. Aceleyle arabaya binerek hızla olay yerinden uzaklaştım.
Burada hatırda tutulması gereken, ilk havan atışının genellikle hedefi belirlemeye yönelik olmasıdır. Bu bakımdan büyük bir olasılıkla aynı bölgeye ikinci bir atış daha yapılacaktır. Bu nedenle olay yerinden olabildiğince hızla uzaklaşılması gerekmektedir.
• Savaş muhabirliği yapan kişinin, çatışan taraflardan birinin davasını benimsemesi de çok görülen bir durumdur.
Böyle bir gelişme, gazetecinin doğru haber iletme yeteneğini köreltebileceği gibi, gazeteciyi taraflardan biri konumuna düşüreceği ve ek bir yaşamsal risk doğuracağı için de tehlikelidir.
Böylesi bir durum, özellikle bölgede uzun süre kalan gazetecilerin içinde bulundukları olağanüstü koşulların sonucunda psikolojik bir gereksinimden kaynaklanmaktadır. Gazeteci belirli ruhsal savunma mekanizmalarını sağlamlaştırmak için bir süre sonra inançla işi kotarma yoluna gitmektedir.
Bunun önlenebilmesi için, basın kuruluşlarının, görevlendirdiği muhabirlere, kısa aralıklarla tatil olanağı sağlaması ya da onları başka bölgelerde görevlendirerek çatışma ortamından uzaklaştırması gerekmektedir.
• Savaş bölgelerinde çalışırken özellikle kalabalık içinde açık olarak yazılı not almaktan ya da teyp kullanmaktan kaçınılmasında yarar vardır.
Bölgede sinirlerin gergin, kişilerin tahammülsüz ve herkesin herkesten şüphe eder durumda olduğu hatırda tutularak, ortamın gerginleşmesine katkıda bulunacak hareketlerden kaçınılmalıdır.
Edinilen bilgileri, en azından habere dönüştürene kadar hafızada tutmaya çalışmak en iyi yoldur.
Ayrıca, bu tür bölgelerin özelliği dikkate alınarak, fotoğraf çekmeden ya da görüşmeden önce ilgili birimlerden izin alınmasında yarar vardır.
• Askeri teçhizata özel bir ilgi göstermek, çatışan taraflarda, gazetecinin karşı tarafa çalıştığı gibi bir kuşku uyandırabilir.
Bu açıdan özellikle, askeri bölge ya da kampların haritalarını kesinlikle not almayın. Güvenliğiniz için çok gerekli olduğunu düşündüğünüz bir bilgiyi yetkililerden açıkça istemeyi tercih edin.
• Ayrıntıları kafanızda tutun. Görüştüğünüz askeri yetkililerde kuşku uyandıracak lo-jistik, ikmal, cephanelik gibi konularda soru sormaktan kaçının.
• Çatışma bölgelerinde kontrolü elinde tutan merkezi otoriteden uzaklaşılmasıyla, gücün daha çok dağınık ve örgütsüz grupların eline geçmesi nedeniyle, çalışma koşullarının ağırlaşmasının yanı sıra yaşamsal risk de artar.
Bu tür bölgelere hareket etmeden önce gideceğiniz yerlerin ayrıntılarını yerel otoriteye, uluslararası ve bağlı bulunduğunuz kuruluşlara bildirmekte yarar vardır.
Bu bilgilendirme herhangi bir kriz anında söz konusu kuruluşların sizi takip etmesi ve bulmasında büyük yararlar sağlayacaktır.
Sorumsuzca ya da bilgisizce yapılan bir girişimin sadece sizi değil, yanınızda bulunan ya da daha sonra aynı bölgede görev yapacak diğer gazetecilerin yaşamını da tehlikeye atacağı unutulmaması gereken önemli bir husustur.

KRİZ ANINDA

• Yaralanma, esir düşme ya da mahsur kalma gibi durumlarda elinizden geldiğince paniğe kapılmamaya çalışın. Unutmayın ki paniğe kapılmanın sorununuzun çözümüne katkısı yoktur.
Yaralanma durumunda genellikle yardım beklemekten başka bir çare yoktur. Eğer çatışma bölgesindeysenîz ve durumunuz müsait ise beyaz bayrağı göstermeye çalışın. Ayrıca yerel dille gazeteci kimliğinizi ve yardım isteğinizi duyurmaya çalışın.
Esir düşme sırasında en tehlikeli anlar ilk dakikalardır. Bu durumda yapılacak tek şey sakin olmak ve gazeteci olduğunuzu anlatmaya çalışmaktır.
Kesinlikle yalan söylemeyin ve bütün soruları açık olarak yanıtlayın.
Söylenecek her doğru olmayan bilgi sizi esir alanlar tarafından araştırılacak ve büyük bir olasılıkla doğrusu bulunacaktır. Bu gelişme ise sizin durumunuzu daha güç hale sokacaktır. Yapılması gereken, kontrolü altında bulunduğunuz tarafa gazeteci olduğunuzu ısrarla vurgulamak ve uluslararası anlaşmalardan doğan haklarınızı anlatmaktır.
Bu arada, en kısa zamanda durumunuzun dış dünya tarafından bilinmesinde yarar vardır. Bunun için de, genellikle pek işe yaramasa da en azından çalıştığınız kurumla temas kurma olanağının verilmesini talep edin.
Ayrıca bu gibi durumlarda uluslararası bir örgütle daha önceden kurulmuş bir ilişkinin yararlan da göz ardı edilemez.
Bu açıdan özellikle yüksek riskli bölgelerde çalışan muhabirlerin, uluslararası gazeteci örgütleriyle ilişki kurmalarında, sendika ve derneklere üye olmalarında yarar vardır. Bu tür örgütlerin dünya genelinde çok gelişmiş iletişim ağları bulunmasının yanı sıra kriz durumlarına ilişkin de yerel kuruluşlardan çok daha fazla bilgi ve deneyimleri vardır.
Kriz durumunda uluslararası kuruluşların yanı sıra yerel gazeteci örgütlerinin de nasıl davranacakları konusunda bilgileri olmalı ve uluslararası örgütlerle dayanışma içine girmeleri gerekmektedir. Sendikalar da üyelerinin sorun ve tehlikelere karşı uyanıklığını artırmak için eğitim vermelidirler.
Bu aşamada uluslararası çalışma şeklinin aktarılmasında yarar görüyorum:
“Uluslararası bir basın kuruluşu olan Uluslararası Gazeteciler Federasyonu (FIJ), bağlı kuruluşların bilgi ve deneyimlerini paylaşır ve çok geniş bir uluslararası örgüt ağıyla birlikte çalışır.
FIJ, bağlı kuruluşlardan, bulundukları bölgelerde çalışmaları koordine edecek bir yetkili tayin etmelerini ister. Bu kişi acil durumlarda uygulanmak için gerekli gelişmeler üzerinde dışişleri bakanlığı ve kriz anında sorumlu olacak işverenle birlikte önceden düzenlemeler yapar.
Güç koşullarda gazetecileri desteklemek için sorunu abartmadan ve küçümsemeden kesin bilgiler elde etmek esastır. Krizin ilk saatleri heyecanlıdır ve insanların farklı dilleri konuşmalarından dolayı yanlış anlaşılma riski vardır.
Diğer uluslararası örgütlerle birlikte FIJ, her durumda bilgi ve haber toplamak için standart bir terminoloji ve sistem geliştirmiştir.
İlk adım, bilgileri bir araya getirmektir. Sıkıntı içindeki bir üyeye pratik yardıma başlama kararı, sendika yönetimi ya da onun temsilcisi tarafından alınır.
Gazetecilerin içinde bulunduğu olayların hassas olduğunu deneyimler göstermiştir. Örgütler, yönetimler ve medyanın açıklamaları konusunda çok ilgilidirler. Medyayı diğer tarafa baskı uygulamada da kullanabiliriz ancak medyanın kontrolsüz kullanımında risk vardır.
FIJ hareket planı 6 aşamadan oluşur:
1) Gayri resmi ilişkiler ve ilgili tarafa baskı
2) Uluslararası resmi olmayan ilişki ve baskı
3) Gayri resmi protesto
4) Resmi protesto
5) Gerçekleri öğrenme misyonu oluşturulması
6} Diplomatik girişim başlatılması FIJ, üye kuruluşlarına yardımcı olabilecek diğer örgüt ve kuruluşların adreslerini temin etmek ve gönderilebilecek mektup örneklerini sağlama konusunda da yardımcı olur. Gelişmeler düzenli olarak gözden geçirilir. Sadece, bir gazetecinin serbest bırakılması veya kapatılan haber kuruluşunun yeniden açılması durumunda dosya kapatılır”. (FIJ, Güvenlik Elkitabı)

**************************
Değerli gazeteci arkadaşımız ALİ KOÇAK’ın Türkiye Gazeteciler Sendikası yayınları arasında yayınlanan “Savaşta Gazetecilik” kitabından alınmıştır. Bu konuda sıradaki yazı, aynı kitapta yer alan “Savaş muhabiri için gerekli donanımlar” bölümü olacaktır.

———————————-

Amerikan Savunma Bakanlığı

Amerikan Ordusu, Irak ile olası bir savaşta medyanın takibi amacıyla Basra Körfezi Bölgesi’ndeki askeri birliklere “iliştirilmek” üzere 600 gazeteciye izin vermiştir. Aşağıda “iliştirilmek” isteyen gazetecilerin imzalaması gereken şartname yer almaktadır:

Anlaşma, Tazminat, Dokunulmaz Kılma Sözleşmesi ve Dava Açmama Sözleşmesi

ABD Savunma Bakanlığı adına Amerika Birleşik Devletleri (“Hükümet”), savaştan önce, savaş sırasında ve savaş sonrasındaki askeri operasyonların medya tarafından izlenmesini sağlamak amacıyla, “seçilmiş” askeri birliklere “seçilmiş” medya çalışanlarının yerleştirilmesinin Hükümet ve medya kurumu açısından tamamen yararlı olduğuna inanmaktadır. Bu anlaşma, medya çalışanlarının askeri birliklere yerleştirilmesini “iliştirilme” veya “iliştirilme süreci ” olarak ifade etmektedir ve medya çalışanlarının – “iliştirildiği” askeri birliklerle birlikte- yaşamasını, seyahat etmesini, yemek yemesini, uyumasını ve tüm profesyonel ve kişisel aktivitelerine önderlik etmesini gerekli görmektedir.

Tanımlar

a. “Hükümet” terimi, bakanlıklar, alt kuruluşlar, ajanslar, araçlar, yetkili kişiler, çalışanlar (askeri ve sivil personel), hizmetçiler, uzmanlar, gönüllüler ve ajanlarıyla birlikte “Amerika Birleşik Devletleri Hükümeti”ni kastetmektedir.

b. “Medya kurumu” terimi, bir ABD veya yabancı bir ülkenin “medya işvereni”nin çalışanı, temsilcisi, halefini kastetmektedir.

c. “Medya çalışanı” terimi bir medya kurumunun çalışanı veya yetkilisidir.

Medya kurumu ve medya çalışanları şunu bilmeli ve kabul etmelidir ki; askeri yaşamın ortak ve ortak olmayan tehlikelerine ek olarak “iliştirilme” metodunda, medya çalışanları, birlikteki askerlerin savaşta, muharebe operasyonlarında ve muharebe destek operasyonlarında karşılaştıkları en ileri ve önceden tahmin edilemeyen risklerin aynılarıyla karşı karşıya kalacaktır. Medya kurumları ve medya çalışanları aşağıdakileri önceden bilmeli ve tümüyle kabul etmelidir.

a. “İliştirilme” süreci medya çalışanlarını bir askeri ortamın savaş, muharebe operasyonları ve muharebe destek operasyonlarında en ileri ve önceden tahmin edilemeyen tüm tehlikeleriyle karşı karşıya bırakacaktır. Askeri ortam aslında tehlikeli ve ölümle sonuçlanabilir ya da medya çalışanlarını sakat bırakıp onların kişisel malzemelerine zarar verebilir.

b. “İliştirilme” süreci dayanıklılık isteyen askeri yer, hava ve deniz araçlarını ve diğer Hükümet araçlarını kapsayan tehlikeli aktiviteleri içerebilir ve medya çalışanlarının kendinden ya da grup hareketlerinden; ajanlar, uzmanlar, yetkililer, grup üyeleri ve Hükümet çalışanlarının hareketlerinden; Hükümetin durumundan ve doğal çevreden; bilinen veya bilinmeyen Hükümete ait teçhizattan; ve savaş, muharebe operasyonları ve muharebe destek operasyonlarından kaynaklanan ciddi sakatlanmalarına ya da ölümüne yol açabilir.

c. “iliştirilme” süreci medya çalışanlarının fiziksel sağlığının ve durumunun tam olarak iyi olmasını gerektirmektedir. Fiziksel sağlığı tam olarak iyi olmayan kişiler “iliştirilme” sürecine katılamazlar. Medya çalışanları kendi doktorlarına “iliştirilme” için yeterli oldukları konusunda başvurmalıdır. Kalp veya akciğer rahatsızlığı olan veya koroner hastalığı olan ya da diğer kronik veya bulaşıcı hastalığı ya da durumu olan kişiler katılamazlar. Aynı biçimde hamile olan bayanlar da katılamazlar. Herhangi bir kırıktan, durumdan, rahatsızlıktan ve süregelen bir şeyden acı çekmesi “iliştirilme” sürecine engel teşkil eden kişiler katılamazlar.

d. “İliştirilme” sürecinin bir parçası olarak Hükümet, Hükümete herhangi bir ücrete mal olmaması ve medya çalışanlarının pek çok risklere karşı ek bir sözleşme yapması şartıyla, medya çalışanlarına şarbon ve çiçek hastalığına karşı aşı yapacaktır. Bu aşılar gönüllü olarak yapılacak ve “iliştirilme” sürecine katılmada bir ön şart olmayacaktır. Medya kurumları ve medya çalışanları, iştirak edecek medya çalışanlarının şarbon ve çiçek aşılarının yapılmasını onaylamakla; Anlaşma, Tazminat, Dokunulmaz Kılma Sözleşmesi ve Dava Açmama Sözleşmesi’nin özellikle çiçek aşısı ve şarbon aşılarına bağlı olarak medya çalışanlarının hastalanmasını, sakatlanmasını ve ölmesini de kapsayan herhangi bir yan etki ve olumsuz reaksiyonun tüm risk ve tehlikelerini kapsadığını da kabul ederler.

Medya çalışanı,

a. “İliştirilme” sürecine katılmakla Hükümetin yönetim ve direktiflerine uymayı, ayrıca hükümetin yönetmeliklerine uymayı kabul eder. Medya çalışanı; yönetim, direktifler, yönetmelik ve bölge kurallarına uymayı ihlalin medya çalışanının “iliştirilme” sürecinin sona ermesiyle sonuçlanacağını;

b. Gönüllü ve istekli olarak ve bilerek, “iliştirilme” sürecine, savaş, muharebe operasyonları ve muharebe destek operasyonlarına bağlı olarak bilinen ve bilinmeyen HERHANGİ VE TÜM RİSKLERİ ÜZERİNE ALMAYI.

c. “İliştirilme” sürecine katılımında olumlu veya olumsuz, herhangi istekler, talepler, eylemler (dava açma), alacaklar, haklar, alacaklı duruma geçme veya mükellefiyet talebi, borçlar, yükümlülükler, hükümler, maliyetler, avukat ücretleri, ayrıca medya çalışanının “iliştirilme” sürecine katılımı sonucu meydana gelecek malın kaybı veya zararında, veya kişisel yaralanmada veya herhangi bir kişinin ölümünde – bu kayba, zarara, kişisel yaralanmaya veya kişinin ölümüne her ne şekilde olursa olsun Hükümet sebep olduysa veya katkıda bulunduysa bile- ortaya çıkarır veya hak iddia eder ve her ne şekilde olursa olsun talepte bulunursa hükümetle ANLAŞMAYI, TAZMİNAT ÖDEMEYİ, VE HÜKÜMETİ DOKUNULMAZ KILMAYI kabul eder

Medya kurumu, medya çalışanının “iliştirilme” sürecine katılmasına izin verilmesini kabul eder. “İliştirilme” sürecine katılmaya izin verilmesine bağlı olarak medya kurumu, “iliştirilme” sürecine katılımında olumlu veya olumsuz, herhangi istekler, talepler, eylemler (dava açma), alacaklar, haklar, alacaklı duruma geçme veya mükellefiyet talebi, borçlar, yükümlülükler, hükümler, maliyetler, avukat ücretleri, ayrıca medya çalışanının “iliştirilme” sürecine katılımı sonucu meydana gelecek malın kaybı veya zararında, veya kişisel yaralanmada veya herhangi bir kişinin ölümünde – bu kayba, zarara, kişisel yaralanmaya veya kişinin ölümüne her ne şekilde olursa olsun Hükümet sebep olduysa veya katkıda bulun duysa bile- ortaya çıkarır veya hak iddia eder ve her ne şekilde olursa olsun talepte bulunursa hükümetle ANLAŞMAYI, TAZMİNAT ÖDEMEYİ, VE HÜKÜMETİ DOKUNULMAZ KILMAYI kabul eder

Medya kurumu ve medya çalışanı bu vesileyle “iliştirilme” sürecine katılımı sonucu meydana gelecek medya kurumunun malının veya medya çalışanının malının tahribinden, kaybından ya da zarar gelmesinden veya kişisel yaralanmadan veya medya çalışanının ölümünden dolayı Hükümeti dava etmeyeceğini, Hükümetten hak talep etmeyeceğini, istekte bulunmayacağını sözleşme altına almış ve kabul etmiştir.

Medya kurumu ve medya çalışanı, “iliştirilme” sürecinde önemli olabilecek tüm acil medikal ve dental muamelelerin -bir Hükümetin medikal veya dental yetkilisinin dahilinde de yapılabilen- uygulanmasının gönüllü olarak ve rızası dahilinde yapıldığını onaylar. Bir Hükümete veya ticari bakım ünitesine taşıma işi yetkili acil medikal veya dental bakım ünitesine ek olarak talep edilebilir. Hükümetin medikal veya dental bakımını alan, ancak böyle bir yardımı alması uygun olmayan kişiler hükümete masrafın iadesini hukuki yolla ödemek zorunda bırakılacak.

Medya kurumu ve medya çalışanı, Hükümetin karar vermede tek yetkili olarak “iliştirilme” sürecini herhangi bir zaman ve herhangi bir sebepten dolayı sona erdirebileceğini bilir ve kabul eder.

Bu Anlaşma, Tazminat, Dokunulmaz Kılma Sözleşmesi ve Dava Açmama Sözleşmesi federal kanunlara göre tercüme edilebilir. Konu ile ilgili federal kanunların izin verdiği şeklinde kabaca ve kapsayacak şekilde yorumlanabilir. Eğer bu dökümanın herhangi bir kısmı geçersiz tutulursa, kalan kısım tüm gücüyle geçerliliğini devam ettirir.

Medya Çalışanının Belgeyi İmzaladığı Gün, İmza:______________________

Medya Kurumunun İmzaladığı Gün, İmza:__________________________

İsim:_______________________________________________________

Çeviri: Tolga Adanalı

Bu etik kurallara uyup uymamak herkesin kendi elindeki bir şeydir, fakat yine de bilgi sahibi olunmalı düşüncesi ile bunları yazmak en doğru en güzel iştir.

Bu konuda fotomuhabiri.com adresinde yer alan bir makale oldukça güzeldir.

ABD ULUSAL BASIN FOTOĞRAFÇILARI DERNEĞİ’NCE (NPPA) KABUL EDİLEN:

FOTO MUHABİRLİĞİ ETİK KURALLARI

Çeviri: UMUR KOÇAK SEMİZ

A. GİRİŞ

1.NPPA’nın (National Press Phototgrapher Association – ABD Ulusal Basın Fotoğrafçıları Derneği) bütün üyeleri, Etik Kuralları’na uymakla yükümlüdür.

B. AMAÇ

1. Foto muhabirliğinin geliştirilmesini amaçlayan profesyonel bir topluluk olan Ulusal Foto Muhabirleri Derneği (NPPA), kamunun doğal yasasına, gerçeği arama özgürlüğüne ve toplumsal olaylar ile içinde yaşadığımız dünya ile ilgili doğru ve tam bilgi sahibi olma hakkına saygı duyar. NPPA, sözcüklerin anlamını zenginleştirmenin ve açıklamanın olanaksız olduğu durumlarda bir haberin tamamlanmış sayılamayacağına inanır. Olayları gerçekte olduğu gibi betimlemek, yaşanan olayları resimlemek ya da halkın yararına olan bir şeyin açıklanmasına yardımcı olmak amacıyla kullanılan fotoğrafların, halkın gelişmelerden doğru bir biçimde haberdar edilmesinde ve yaşlı ya da genç bütün insanların kamu alanına giren herhangi bir konuyu daha iyi anlamasına yardımcı olmada vazgeçilmez unsurlar olduğuna inanıyoruz. NPPA, foto muhabirlerinin kamu çıkarlarına hizmet ederken daima etik davranışların en yüksek standartlarına sadık kalması gerektiğini kabul eder.

C. ETİK KURALLARI

1. Hem bilim hem de sanat olarak foto muhabirliği, bu uğraşı meslek olarak seçenlerin en iyi düşünce ve çabalarına layıktır.

2. Foto muhabirliği, kamuya sadece birkaç mesleğin edebildiği düzeyde hizmet etme olanağı sağlar ve mesleğin bütün üyeleri, maddi hırslar gütmeyen etik davranışların yüksek standartlarına sadık kalmaya çalışmalıdır.

3. Doğru, dürüst ve yansız bilgi veren fotoğraflar çekmek için çaba harcamak, her foto muhabirinin kişisel sorumluluğu olmalıdır.

4. Gazeteci olarak en büyük değerimiz, güvenilirliktir. Belgesel foto muhabirliğinde bir fotoğrafın içeriğini kamuyu aldatacak şekilde (elektronik olarak ya da karanlık odada) değiştirmek yanlıştır. Bir fotoğrafta elektronik olarak yapılabilecek değişiklikler ile ilgili karar alırken adil ve doğru habercilik ilkelerinin kriter kabul edilmesi gerektiğine inanıyoruz.

5. Tanıtım, birçok durumda gereklidir. Ancak içeriği ne olursa olsun doğru olmayan açıklamalar, profesyonel foto muhabirlerine yakışmaz. Bu tür davranışları şiddetle kınıyoruz.

6. Mesleğimizin bütün üyelerine tek tek ve toptan cesaret vermek ve yardımcı olmak görevimizdir. Foto muhabirliğinin kalitesi, ancak bu böyle daha yüksek standartlara çıkarılabilir.

7. Basının hukuk tarafından tanınan tüm hak ve özgürlükleri ile bütün haber ve görsel bilgi kaynaklarına ulaşma özgürlüğünü korumaya çalışmak, her foto muhabirinin görevidir.

8. İş anlaşmaları, talepler ve ilişkilerdeki ölçütümüz, insanlığımızın ön plana çıkarılması olmalıdır. Bu ölçüt, NPPA’nın üyeleri olarak görevlerimizi daima dikkate almamızı zorunlu kılar. İş yaşamımızdaki her durumda ve bizden önce gelen sorumluluklarımızda başlıca düşüncemiz, sorumluluklarımızı ve görevlerimizi yerine getirmek olmalıdır. Görevimizi yerine getirirken, insan idealleri ile başarılarını varolan seviyeden daha yukarılara çıkarmak için çaba harcamalıyız.

9. Hiçbir etik kuralı, her durum hakkında önceden hüküm veremez. Bu nedenle etik ilkelerin uygulanmasında sağduyu ve doğru yargı zorunludur.

D. DEĞİŞTİRME

1. Madde XVII, sadece Yönetim Kurulu üyelerinin üçte ikisinin oyları ile değiştirilebilir ya da feshedilebilir.

İşte bu sebeple bu internet sitesi açıldı.

Taşrada çalışan gazeteciler olarak çoğu doğruları yanlış olarak öğrendik.

Bu sebepledir ki, yanlış dediğimiz şeyler hayatımızda önemli noktalara geldi.

İlk yazı da gazetecilik ve foto muhabirliği ile ilgili etik ilkelerini sizlere sunacağım.

Umur Koçak Semiz tarafından ingilizceden Türkçe’ye çevrilen güzel bir kaynaktan söz edeceğiz.

THE WASHINGTON POST, THE NEW YORK TIMES VE ASSOCIATED PRESS’İN FOTOĞRAF KULLANIMIYLA İLGİLİ ETİK İLKELERİ

Çeviri: Umur Koçak Semiz

Washington Post – Fotoğraf Görüntülerinin İşlenmesi Politikası

“Okuyucularımız, bir olayın doğru kaydedilmesi konusunda fotoğraflara güvenirler. Fotoğraflarda okuyucuları yanıltacak ya da bu olayların doğruluğunu saptıracak şekilde değişiklikler yapılması kesinlikle yasaktır. Kontrastın ayarlanması ve siyah-beyaz (gray scale) gibi geleneksel karanlık oda tekniklerine ise izin verilmiştir. Fotoğraf görüntülerinin işlenmesine olanak tanıyan yeni teknolojiler, gerçekle kurmaca arasındaki çizgiyi bulanıklaştırmıştır.
Washington Post, gerçek olayları saptırmamak ya da fotoğraf kolajının veya görüntünün gerçek olayları betimlediğini ima etmemek kaydıyla bu teknolojilerin kullanımına izin verir.
1. Fotoğraf, bir olayın kaydedilmesini sağlayan araç olarak güven kazanmıştır. Bu güvene asla ihanet etmemeliyiz. Haber fotoğraflarının içeriğini asla değiştirmemeyi bir politika olarak benimsedik. Bu, görüntüye herhangi bir şeyin eklenmemesi ya da uygun olmayan konumdaki bir el ya da ağaç dalı gibi şeylerin çıkarılmaması anlamına gelir. Daha iyi bir görüntü elde etmek amacıyla normal kontrast ayarlamalarına ve siyah-beyaz (gray scale) tekniğinin kullanılmasına izin verilir.
2. Fotoğraflarda siluetler, biçimsel çarpıtmalar, açılı görüntüler ve fotoğraf üzerindeki metinler. Siluetlerin, sıkça kullanılmaması gerekir -genellikle de bu hak özel konulara ayırılır. Biçimsel çarpıtmalardan ve fotoğrafları belirli bir açıya eğmekten ne pahasına olursa olsun kaçınmak gerekir. Nadiren başlık ya da fotoğrafaltı yazısı, fotoğrafın üzerine bindirilebilir. Kullanımla ilgili herhangi bir şüphe söz konusuysa fotoğraf ya da haber müdürlerine ya da yardımcıların danışılması gerekir. Kimi durumlarda yönetici editöre ve idari editöre de başvurulabilir.
3. Fotoğrafların hiciv, dedikodu ya da görsel oyunlar için tamamen ya da kısmen kullanımı ve fotoğraf kolaj kullanımı, koşullu olarak kabul edilebilir. Fotoğrafların, kolaj sanat çalışmalarında kullanımına sadece açıklayıcı amaçlar için izin verilir. Bu, izlenimsel ya da yoruma açık sanat eserlerinin öyküleriyle sınırlanmalıdır. Bu, haberleri içermez; fotoğraf ya da haber müdürlerinin ya da onların yardımcı editörleri tarafından önceden onaylanması gerekir. Aynı zamanda yönetici editör ve yazı işleri yönetmenin de onayı gerekebilir.
4. Dijital fotoğraflarda değiştirme. Yeni görüntü türleri yaratmak için teknoloji kullanımı, sadece bu tür bir kullanım kurgusal imge eseri olduğunda kabul edilebilir. İçeriğin gerçek olmadığını açıklamak için başlık kullanmak gerekiyorsa o görüntüyü kullanmamız gerekir.
5. Değiştirme Kararı. Bir fotoğrafı değiştirme fikri oluştuğunda bir gerçeklik kontrolü yapın. Bu, gerçekten iyi bir fikir mi? Okuyucuların kafası karışır mı? Diğerleri bu ironi ya da görsel oyunu anlar mı? Ya da şu kuralı benimseyebilirsiniz: topu üstteki editörlere atın. ”

New York Times – Güvenilirliğimizle İlgili İlkeler

“New York Times’ın muhabirleri, editörleri, foto muhabirleri ve diğer tüm haber çalışanlarının ortak ve temel gayesi, gazetenin güvenirliğini korumaktır. Gazetenin haber, yazı işleri ve idari yöneticileri, 1998 yılında ortak bir açıklama yapmıştır: “En büyük gücümüz, Times’ın itibarı ve ünüdür. Bu itibarla ünü baltalayacak ya da zayıflatacak her şeyden kaçınmak ve artırmak için de elimizden gelen her şeyi yapmak zorundayız.”
Halkın bazı gazetecilerin ve bazı gazetelerin tarafsızlığı, doğruluğu ve güvenirliğiyle ilgili giderek artan bir biçimde ve hatta haklı şüphelere kapıldığı bir dönemde, Times’ın ve kadrosunun, okuyucuların inancını ve haberlerimize güvenini sarsabilecek herhangi bir şey yapmamasını garantilemek için olası en yüksek standartları sağlaması zorunludur.
Bu, çalışanların fiili ya da açık bir çıkar çatışması doğurabilecek ve böylece gazetenin etik duruşunu tehdit edebilecek herhangi bir etkinlikten kaçınmak için tetikte olması anlamına gelir. Bu, aynı zamanda her gün uyguladığımız gazeteciliğin, iftiranın ötesinde olması gerektiği anlamına gelir.
Bir haberin herhangi bir kısmını tahrif etmenin hoş görülmeyeceğini ve böyle bir durumun otomatik olarak işten atılma da dahil olmak üzere disiplin cezasıyla sonuçlanacağını hatırlatmaya gerek yok. Ancak haber sektöründeki sürekli artan kontrol ortamında belirli bazı uygulamalar hakkında bazen ortaya çıkabilen sorunları çözümlemek için aşağıdaki ilkeler önerilmiştir. Bulardan, fotoğraf ve görüntülere ilişkin olanları aşağıdadır :
Gerçekliği betimlemek amacıyla sayfalarımızda yer alan görüntüler, her açıdan gerçek olmalıdır.
Bir görüntü, tekrar düzenlenemez, tersine çevrilemez ya da çarpıtılamaz; herhangi bir kişi ya da bir şey eklenemez ya da çıkarılamaz (konuyla ilgisi olmayan dış kısımların çıkarılması için kabul edilen kesme uygulaması buna dahil değildir).
Renk düzenlemeleri ya da fotoğrafların siyah-beyaz’a çevrilmesi, eskiden görüntülerin karanlık odada işlenmesi sırasında kullanılan karanlık odada maskeleme tekniklerinde olduğu gibi temiz ve doğru bir kopya elde etmek için zorunlu olan durumlarla sınırlanmalı ve en az düzeyde uygulanmalıdır.
Haber fotoğraflarında poza izin verilmez. Kolajlar, montajlar, portreler, moda ya da dekorasyon resimleri, hayal ürünü kurgu durumları ve bir aletin nasıl kullanılacağına dair resimlerdeki müdahalemiz, okurun yanlış anlamasına neden olmamalı ve kesinlikle kandırma amacı gütmemelidir. Eğer ufacık bir şüphe dahi varsa müdahalemiz başlıklar ve notlarla açıklanmalıdır. İstisnai durumlarda şüpheli durumlar ve öneriler için tasarım müdürüne, genel yayın müdürüne ya da haber bölümüne danışılması gerekir. ”

Associated Press – Fotoğraf Düzenleme Politikası

“Fotoğrafların elektronik olarak işlenmesiyle ilgili politikamız üzerine aşağıda verilen açıklama, yüksek hızla fotoğraf iletimi ve dijital fotoğraf işlenmesinin başlangıcında 1990 yılında yayınlanmıştır. O zaman olduğu gibi bugün de hala geçerliliğini korumaktadır.
Elektronik görüntüleme, fotoğrafların düzenlenmesinde neyin etik olduğuna dair yeni soru işaretleri oluşmasına neden olmuştur. Soru yeni olabilir ama yanıtları, eski değerlerde bulabiliriz. Basitçe söylemek gerekirse Associated Press, fotoğrafları değiştirmez. Fotoğraflarımızın daima gerçeği anlatması gerekir.
Bilgisayar, fotoğrafların düzenlenmesinde oldukça gelişmiş bir araç haline geldi. Bilgisayar, bizi maskeleme gibi zor anlaşılır baskı tekniklerinin kullanıldığı kimyasal karanlık odaların dışına çıkardı. Günümüzde bu terimlerin yerini “görüntü işleme” ve “zenginleştirme” gibi kavramlar aldı. Bu tür kapsamlı terimlerin yanlış yorumlanabileceği bir dönemde sınırları yeniden belirlememiz ve bazı temel ilkeleri tekrar etmemiz gerekir.
Bir fotoğrafın içeriği, ASLA değiştirilmez ya da işlenmez. Sadece yakma, maskeleme, tonlama ve kesme gibi standart baskı yöntemlerinin kabul görmüş kurallarına izin verilir.
Rötuş, normal çiziklerin ve toz zerrelerinin kaldırılmasıyla sınırlandırılmıştır.
Orijinale uygun bir kopya elde etmek için renk düzeltilmesi yapılmadan önce ciddi bir biçimde düşünmek gerekir. Anormal renk ya da tonlama durumlarının başlıkta açıkça belirtilmesi gerekir. Renk düzenlemesi, her zaman en az düzeyde olmalıdır. Bu tür konularla ilgili aklınızda herhangi bir soru işareti oluştuğunda derhal kıdemli bir editöre danışmalısınız.
Associated Press’in haber fotoğraflarının bütünlüğü en önemli önceliğimizdir. Hiçbir şey, Associated Press’in saygınlığından önce gelemez.”
Kaynak: www.poynter.org
Katkılarından dolayı Melih Zafer Arıcan’a teşekkürler.